Bekar politoloqlar

Deyirəm bekarçılıq yaman pis şeymiş. Adamlar bekar qalanda ya siyasətlə məşğul olurlar, ya incəsənətlə, ya da son illər olduğu kimi politologiya ilə. İranın ölkəmizdəki sabiq səfiri Əfşar Süleymanini indi mətbuatda politoloq kimi təqdim edirlər. Bakıda politoloqun sayı çox olan bir vaxtda məncə Süleymaniyə heç ehtiyac da yox idi. Gül kimi Zərdüşt Əlizadə var idi də. Onsuz da onun açıqlamaları İranın mənafeyinə daha çox uyğun gəlir, nəinki sabiq səfirin. Məsələn Z.Əlizadə bu günlərdə İsrail dövlətinin öz əhalisinin təhlükəsizliyinin qeydinə qalaraq əleyhqaz paylamasını “Azadlıq” qəzetinə belə şərh edib ki, “Qonşularına hücum edən, onların ərazisini işğal altında saxlayan, öz əhalisi hesab edilən fələstinlilərə işgəncə verən, on minlərlə insanı cani adlandırıb hərbi əsir kimi həbsxanada saxlayan, bütün beynəlxalq qanunları pozan dövlət əlbəttə ki, qorxmalıdır. Istənilən silahdan istifadə edib ona hücum edə bilərlər. Ondan qisas almaq istəyən, öz hüquqlarını müdafiə etmək istəyən insanlardan qorxmalıdır”. Bu fikri oxuyanda uzun illər Z.Əlizadənin Sosial Demokrat partiyasına necə rəhbərlik etdiyini düşündüm. Separatizm və terrordan əziyyət çəkən Azərbaycanın politoloqunun eyni vəziyyətlə üz-üzə olan İsarili hədəf seçib tənqid atəşinə tutması, az qala təcavüzkar dövlət kimi qələmə verməsi başadüşülən deyil. Şərqşünas politoloq bilməliydi ki, fələstinlilərin əzablarında İsrail yox, terrorçu təşkilatlar olan “HƏMAS” və “Hizbullah”, həmçinin onları maliyyələşdirən dövlətlər günahkardırlar. Bu məsələdə əziyyət tərəf çəkən tərəf varsa o da İsraildir ki, aralarında ərəblər də olan əhalisini terrordan qorumaq üçün ehtiyat tədbirləri görməkdədir. Həm də lap dinc dövrdə də öz əhalisinin təhlükəsizliyinin qayğısına qalmaq hər bir dövlətin vəzifəsidir və hansısa dövlətin buna imkanı çatırsa onu alqışlamaq lazımdır. İsrail heç vaxt hansısa dövləti yer üzündən silmək haqqında bəyanat verməyib və bunu da şərqşünas politoloq nəzərə almalı idi. Terrorçu təşkilatların sıralarında vuruşub günahsız insanları məhv etməkdənsə müasir tipli həbsxanalarda dincəlmək məncə terrorçuların özlərinin də ürəyincədir. Bir də axı onların qeydinə qalmaq bizim işimiz deyil. Biz Qarabağ haqqında, öz torpağından didərgin düşmüş insanlarımız, şəhidlərimiz, Xocalı soyqırımı haqqında düşünməliyik. Biz mənəvi terrorçuluqla məşğul olan və İran erməniləri tərəfindən maliyyələşdirilən “Səhər” televiziyasının erməni mənşəli rəhbərliyinin və əməkdaşlarının mənəviyyatsız, əxlaqsız fəaliyyəti haqqında düşünməli, bu çirkin təbliğat maşınına qarşı mübarizə aparmalıyıq ki, milli simvollarımıza, şəxsiyyətlərimizə qarşı mənəvi terrora son qoyulsun. Bunları demək, bunlardan danışmaq və tənqid etmək lazımdır. Yoxsa sülhsevər və hər zaman danışıqlara hazır olduğunu bəyan edən İsraili tənqid etməyə nə var ki... Ərdoğan da son zamanlar ermənilərin tarix boyu törətdikləri vəhşilikləri unudub Qəzzanı əlində bayraq eləmişdi, yeri gəldi-gəlmədi ərəb dünyasının maraqlarını müdafiə edən bəyanatlar səsləndirir, amma Ermənistana gəldikdə sərhədlərin açılması üçün əlindən gələni edirdi. Bu siyasətin uğursuz və acınacaqlı nəticəsi artıq məlumdur.

Z.Əlizadə isə elə partiya sədri olanda da İran meylli açıqlamaları ilə tanınırdı, indi də eyni mövqedədir. Belə politoloqluqdansa gedib Elza Seyidcahanla ağac əkmək daha faydalı olardı. Çünki ağaclar yaşıllıqdan əlavə həm də havanın təmizliyinə xidmət edirlər.

Xanlar Xoca

Nəzarətsiz qalan ekran və efir

Akademik Ramiz Mehdiyevin “Azərbaycanın efir məkanı: problemlər və vəzifələr” adlı məqaləsindən sonra televiziya və radio sahəsindəki problemlərin aradan qalxacağını düşünürdük, amma ötən müddət ərzində dəyişməsi vacib olan bir çox şeyin dəyişməməsi, əksinə daha da pisləşməsi, əndazəni aşması bəzi telekanal rəhbərlərinin özlərini görməməzliyə, eşitməməzliyə vurduğunu, qulaqlarına da pambıq tıxadığını ehtimal etməyə əsas verir.

Bəziləri isə efir deyəndə deyəsən təkcə televiziya nəzərdə tutulduğunu zənn edir və yəqin elə buna görədir ki, radio efirində sözün əsl mənasında “bespredel” hökm sürür. Kim nə istəyir danışır, deyir, gülür, dinləyici ilə məzələnir, ingilis, rus dillərində bildiyi sözlərdən kokteyl düzəldib çərənləyir, bir sözlə efir vaxtı bitənə kimi təkcə vaxt öldürmür, həm də radio dinləyicilərinin zövqü, əsəbləri ilə oynayır, Azərbaycan dilini təhqir edirlər. ANS ÇM radiosunun efirində “Süranə” adlı bir veriliş səslənir. Mən dilçilərdən soruşmaq istəyirəm, varmı Azərbaycan dilində belə bir söz? Yoxsa kim nə söz istəsə düzəldə bilər? Azərbaycan Cinayət Məcəlləsinin vəzifəsi sülhü və bəşəriyyətin təhlükəsizliyini təmin etməkdən, insan və vətəndaş hüquq və azadlıqlarını, mülkiyyəti, iqtisadi fəaliyyəti, ictimai qaydanı və ictimai təhlükəsizliyi, ətraf mühiti, Azərbaycan Respublikasının konstitusiya quruluşunu cinayətkar qəsdlərdən qorumaqdan, habelə cinayətlərin qarşısını almaqdan, Ailə Məcəlləsinin vəzifəsi isə ailənin ümumbəşəri prinsiplər əsasında qurulması,ailə münasibətlərinin qadın və kişinin könüllü nikah ittifaqı, bütün ailə üzvlərinin maddi mülahizələrdən azad olan qarşılıqlı məhəbbəti, dostluğu və hörmət hissləri əsasında qurulması,ailədə uşaqların ictimai tərbiyə ilə üzvi əlaqədar şəkildə vətənə sədaqət ruhunda tərbiyə edilməsi, ana və uşaqların mənafeyinin hərtərəfli müdafiəsi və hər bir uşağın xoşbəxt həyatının təmin edilməsi, ailə münasibətlərində zərərli adətlərin aradan qaldırılması, uşaqlarda ailə və cəmiyyət qarşısında məsuliyyət hissinin tərbiyə edilməsindən ibarətdir fala baxmaq üçün deyil. Amma Milli Qəhrəman, Xocalı faciəsinin aşkara çıxmasında misilsiz hünər göstərmiş Çingiz Mustafayevin adını daşıyan radionun gecə efirində “Qru Tofiq” adlı Dj Cinayət Məcəlləsi və Ailə Məcəlləsi ilə məhz fala baxır və ən acınacaqlı hal budur ki, efirə zəng edən gənc qızlar onun hər kəlməsinə kortəbii inanırlar. Həmin “Qru” ləqəbli DJ dünən gecə zəng edən xanım dinləyiciyə təxminən belə bir sual verdi: “Yorğanın altından danışırsınız? Əliniz indi hardadır?” Bu Milli Teleradio Şurasının iradlarını qəbul etmək istəməyən bir radionun efirindən dünən gecə eşitdiyimdir. Bu radionu davamlı izləyənlər belə misalları daha çox göstərə bilərlər. Demək olar ki, “İctimai radio”nu, “Media Fm”-i, “Xəzərin səsi”ni, dövlət radiolarını, internet radiolarından isə “Day.az”-ı çıxmaq şərtilə bütün özəl radiolarda eyni vəziyyət hökm sürür. Hərdən düşünürəm ki, nə yaxşı ki, Day.az radiosu və onun “Cahan” verilişi var, yoxsa doğrudan da radio efirimiz çox kasib və bərbad görünərdi.

Televiziyalarda da vəziyyət ürəkaçan deyil. “Yağ kimi”, “Qonaqlıq” və s. bu tip verilişlər hələ də insanları Azərbaycan teleməkanından didərgin salmaqda davam edir. Amma nə qədər tənqid səslənsə, iradlar bildirilsə də xeyri yoxdur, “dəyirman öz işindədir, çax-çax baş ağrıdır” məsəlində olduğu kimi. Dəfələrlə ANS-də Sevil Nuriyevanın heç olmasa bir verilişinə sona qədər baxmaq üçün özümə nə qədər zülm etsəm də alınmır, ona görə yox ki, səbrsizəm, yox, səbrim də, əsəblərim də yerindədir, sadəcə xanımın osmanlı türkcəsindən gen-bol istifadə olunmuş bir kitablıq cümlələrini başa düşmək çətindir. Qulaq asanda sanki şifahi olaraq “sözləri ardıcıllıqla düz” oyunu oynayırsan. Turan İbrahimovun “Günə baxan” verilişində də eyni vəziyyət yaşanır, həm də daha pis formada. Məsələn bu verilişdə, oxucularımdan üzr istəyirəm, tez-tez tin uşaqlarının sözləri işlədilir, bir dəfə hətta özüm onun dilindən “fuflo” sözünü eşidəndən sonra yaxın bildiyim insanlara televiziyadan uzaq durmağı məsləhət bilmişəm. Məncə elə sözlərə ehtiyac olsa elə Eminemin, Tupakın, ən azından Elşad Xosenin ifasını dinləmək pis olmaz. Həm də Turan cümlənin əvvəlində nə dediyini sonuna çatmamış unudur ki, bu da onun mənasız əl-qol hərəkətlərini daha da mənasızlaşdırmaqla bərabər çatdırmaq istədiyi təsadüfi bir mənalı fikri də əhəmiyyətsizləşdirir. “Elgizin cümə axşamları” haqqında danışmağı isə sadəcə artıq bilirəm və vaxt almaq istəmirəm, özünüz hər şeyi görürsünüz onsuz da. Verilişin qırxının çıxmasını gözləyənlər az deyil.

Heç Sovet dövrünü demirəm, elə müstəqillik illərində Nailə İslamzadə, İlhamiyyə Rzayeva, Səadət Məmmədova, Leyla Tağıyeva kimi aparıcı və telejurnalistlər yetişmişdi, tamaşaçı sevgisi qazanmış, televiziyaları da tamaşaçıya sevdirməyi bacarmışdılar. Bu xanımların diksiyası, efir mədəniyyəti, geyim tərzi məncə bu günki aparıcılar üçün nümunə olmalıdır. Amma bu gün Leyla istisna olmaqla adlarını çəkdiyim insanlar öz iradələrinin ziddinə olaraq və ya bu günki televiziyalarda peşəkarlar üçün yaradıcı mühit olmadığı üçün öz peşələrindən uzaq düşüblər. Onların əvəzində ekranda, efirdə diletantlar at oynadır, iki sözü düzgün tələffüz edə bilməyənlər çıxıb xalqa dərs keçməyə təşəbbüs göstərir, amma düşünmür ki, xalq axi bu televiziyalara baxmır. İndi hətta bəzi aparıcılar var-dövlət qazanmağa o qədər həvəs göstərirlər ki, özlərinə bəzi müğənnilər kimi “sponsor” da tapmağa imkan qazanırlar və bir də görürsən ki, həmişə maaşının azlığından gileylənən bir aparıcı xanım bahalı avtomobildən düşür, sonra da hardasa “obyekt” sahibi olur. Halbuki nə istedadı var, nə peşəkar səviyyəsi, televiziyada da açıq saçıqlıqdan başqa bir yenilik etməyib. Əvvəllər heç olmasa Səadət Məmmədovanın təqdimatında xəbərləri izləmək olurdu, indi qışqıra-qışqıra, nəfəsi kəsilə-kəsilə xəbər təqdim edənlərin sayəsində ondan da məhrum olub Azərbaycana aid xəbərləri ya internetdən, ya da radio efirindən izləməyə məcburuq. Bu vəziyyəti görəndə “Kərəm ağlamasın bəs neyləsin”?

Azərbaycan efiri Azərbaycan dili üçündür və bunu birdəfəlik, qəti olaraq bütün aparıcılar, Dj-lər yadında saxlamalıdır. Bəli, biz artıq bilirik ki, bəzi aparıcılarımız Osmanlı türkcəsində gözəl danışırlar, bəyəndik, amma Azərbaycan dili daha gözəldir, Azərbaycan dilində danışaq. Heç olmasa bu dilin rəsmi dil statusu alması, rus dilinin içində əriyib getməməsi üçün Sovet dövründə Heydər Əliyevin çəkdiyi əziyyətləri nəzərə alıb dilimizə hörmət etməli, assimilyasiyaya uğramasına imkan verməməliyik. Ona görə də düşünürəm ki, bu biabırçı vəziyyətə son qoymaq üçün yalnız inzibati üsullara ehtiyac var. Dövlət bütün televiziya və radioların efirinə nəzarəti öz üzərinə almalıdır. Azərbaycanda da Türkiyədəki kimi hansısa televiziyanın yayımı bir neçə saatdan tutmuş bir neçə günədək dayandırılsa onda hər şey yaxşılığa doğru dəyişəcək və Azərbaycan teleməkanından didərgin düşmüş tamaşaçı nəhayət ki, Azərbaycan dilində normal danışıb fikrini düzgün çatdırmağı bacaran aparıcıların təqdimatında normal səviyyəli verilişlərə baxmaq imkanı əldə edə biləcək. O günü çoxları səbirsizliklə gözləyir. O günün tez gəlməsi üçün isə Milli Teleradio Şurasına mütləq əlavə və müstəsna səlahiyyətlər verilməlidir, başqa yol yoxdur.

Xanlar Xoca

Rəqqasə Fatimə:”O,hələ uşaqdır”

Rəqqasə Fatimə barədə yenə şayiələr gəzir. Bu dəfə xəbər yayılıb ki, güya Fatimənin qızı Aydan ərə getməyə hazırlaşır və anası ona tezliklə toy çaldıracaq.Məsələyə aydınlıq gətirən rəqqasə SİA-ya bildirib ki, “O, hələ uşaqdır. Mənim qızımın cəmi 14 yaşı var. Hələ səkkizinci sinifdə oxuyur. Mənə təəccüblü gələn odur ki, bu yalan haradan qaynaqlanır? Bu qondarma söz-söhbətı kim yayır? Heç olmasa elə yalan uydursunlar ki, həqiqətə uyğun gəlsın. Bir də şayiə yayanlar nə deyirlərsə mənə desinlər. Mənim yaxınlarımın və doğmalarımın adını hallandırmasınlar”.

Show-biznes.az

Çılpaq supermodel

Fransız supermodel Laetitia Casta Fransanın Oscarı adlandırılan Cesar mükafatını almaq üçün qatıldığı tədbirə demək olar ki, çılpaq gedib.

Show-biznes.az saytının məlumatına görə, tədbirə Yves Saint Laurenin kolleksiyasından qara transparan ziyafət paltarıyla qatılan supermodel kürsüyə çıxanda nəfəslər tutulub. Çılpaq vücuduna üstü işləməli şifon paltar geyən Laetitianın aydın görünən bədəni hamını heyrətə salıb və tədbirin sonuna kimi bütün gözlər onun üzərində olub.

Show-biznes.az

Sevgilisi Zaurdan ayrılıb

ATV-nin “Yağ kimi” verilişinin aparıcısı Zaur Baxşəliyevin sevgilisi ondan ayrılıb. Bu barədə show-biznes saytına məlumat verən mənbənin sözlərinə görə, səbəb aparıcının özünü son zamanlar daha da şit aparması və həmçinin başqa qızlara meyl etməsi olub. Onun xüsusilə televiziyada aparıcı və müğənni xanımlarla isti münasibətləri qısqanc sevgilisini özündən çıxarıb və ayrılmaq qərarı verməsinə səbəb olub. Bir millət vəkilinin qızı ilə sevgili olduğu deyilən və hətta bir müddət əvvəl həmin millət vəkilinin Zaura “Qızımı rahat burax” deməsi barədə xəbərlər dolaşsa da Z.Baxşəliyev bu xəbərləri nə təsdiq, nə də təkzib etməmişdi. Görünür Zauru yola gətirə bilməyən ata qızını ələ ala bilib və onların ayrılmasına nail olub.

Show-biznes.az

Xocalını unutmayaq!

Qəhrəmanlardan söz düşəndə mənim yadıma ilk düşən Xocalı olur. Həmişə ayrı-ayrı insanlar qəhrəman olur, amma 1992-cü il fevralın 26-da Xocalı qəhrəman oldu. O gecə hələ dünyanı dərk etməyən körpələr də qəhrəman idilər. Bu gün soyqırım kimi xatırladığımız həmin dəhşətli gecədə bir şəhər qəhrəmancasına vuruşdu və elə qəhrəmancasına da həlak oldu. Bəli, biz indi həmin günü soyqırım kimi qeyd edir, dünyaya da sübut etmək istəyirik ki, əzilən ermənilər deyil, Azərbaycan xalqıdır. Amma hələ ki, istəyimizə çatmamışıq. Bunun bir səbəbi təbii ki, dünyaya hegemonluq edən dövlətlərin ermənipərəstliyidir. Ermənilər ötən əsrin əvvəllərindən “erməni soyqırımı” iddiası ətrafında o qədər təbliğat aparıblar ki, artıq bir neçə dövlətdə bu soyqırımı rəsmən qəbul etdirə biliblər. Niyə? Ona görə ki, ermənilər təkcə aprel ayında deyil hər an, hər dəqiqə, hər gün, hər ay bu mövzuda danışır, bu mövzuda yazırlar. Erməninin zəngini də, yoxsulu da, məmuru da, adi vətəndaşı da, hətta dilənçisi də nə vaxtsa təcavüzə məruz qaldığını düşünür, baxmayaraq ki, bu barədə ağızlardan eşidib, konkret bir fakta şahidlik etməyib. Bəs biz? Sənədləri qoyaq bir kənara. Ortada Xocalı genosidini əks etdirən videolar var ikən Xocalını anmaq üçün gözləyirik ki, nə vaxt fevralın 26-sı gələcək və hamımız bir yerdə bunun bir soyqırım olduğunu deyəcəyik. Spitakda zəlzələ baş verəndə bir erməni qadınını dağıntıların altından çıxarmışdılar, özünə gələn kimi “Qarabağ bizimdir” demişdi, amma bizdə bir hadisə olanda şokdan ayılan insanın ilk soruşduğu doğmaları olur. Bizdə hələ də bəzi oğlanlar sevdiyi qıza görə intihar edə bilir, amma Vətən üçün yaşamaq istəmir, düşünmür ki, bu millətə onu qoruya biləcək kişi lazımdır. Hamı dövlətin nəsə edəcəyini gözləyir. Amma adi vətəndaş da axı öhdəsinə düşəni etməlidir.
Bir neçə gündür cəmiyyətin Xocalıya necə hazırlaşdığını müşahidə edirəm. Çoxları öz kefindədir və hətta rəsmi xəbərlər olmasa bəlkə də bir çoxlarının heç yadına da düşməz ki, həmin gecə qadınlara, körpələrə, qocalara necə divan tutulub, Əlif Hacıyev və digərləri necə qəhrəmancasına döyüşüb həlak olub. ANS-də “Qonaqlıq”, ATV-də “Yağ kimi”, Liderdə “Dostum”, saytlarda da Dünya Azərbaycanlıları Konqresinin sədri Sabir Rüstəmxanlının oğlunun nişan xəbəri və fotoşəkilləri... Beləmi tanıdırıq Xocalını? Biz bu cürmü dünyanın kor gözlərini açıb Xocalı soyqırımını göstərmək, ermənilərin təcavüzkar və qaniçən manyak olduğunu sübut etmək istəyirik? Budur vətənpərvərlik? Heç olmasa bunları fevralın 25-də etməmək olardı axı. Olmazdı deməyin. Xocalı, Qarabağ hamımızın dərdi olmalıdır. Nə qədər ki, bu ölkədə hamı Qarabağ, Xocalı dərdi ilə yaşamır, biz məqsədimizə çata bilmərik. Soyqırım xalqa, millətə qarşı edilən cinayətdir və bu faciəni bir xalq olaraq yaşamalıyıq. Bu işdə heç kim yaxasını kənara çəkə, “qoy bu işlə hökumət, zənginlər məşğul olsun” deməməlidir. Çünki ermənilər xalqımızın körpələrini Xocalıda zəngin, yaxud yoxsul olduğuna görə deyil, məhz azərbaycanlı olduğu üçün amansızcasına qətlə yetiriblər. Heç olmasa fevralın 26-na keçən gecə şəhid olanların, qəhrəmanlıqla döyüşüb vuruşanların xatirəsini yada salıb “biz onlar üçün nə etmişik” sualı ətrafında düşünək və bir gün də olsa zəhlətökən verilişləri, yüngülməcaz xəbərləri verməyək. Heç olmasa bundan sonra Xocalını unutmayaq!

Xanlar Xoca

Zorlamaya görə zorlama?

Bu günlərdə gənc yazıçıları təkrar oxumağa başladım və Aysel Əlizadə yaradıcılığının sehrindən azad olmamış Varisin “Sonuncu ölən ümidlərdir” romanının qəhrəmanı Nailənin kədərli taleyini düşünməli və bu günki nailələrlə müqayisə etməli oldum. Oxuduqca gördüm ki, Varisin romanındakı abbasşeyxzadələr bu gün də var və hansısa kabinetdə oturub ona ata gözü ilə baxan qızı yaşında nailələrə-katibəyə, yaxud indiki terminlərlə desək referentə müştəri gözü ilə baxır, işçilərin, vətəndaşların böğazından kəsib pulla, hədiyyələrlə ya ələ alır, ya da özündən asılı vəziyyətə salır, sonra da iyrənc məqsədini reallaşdırırlar. Hətta romantik bir gecəyə görə katibəsinə, yaxud hansısa işçisinə maşın, ev bağışlayan, nəsə təsis edib metrəsini də rəhbər qoymaqla ondan “işgüzar” qadın obrazı yaradan, saxladığı müğənnilərə klip çəkdirən, sonra da tibbin inkişafına “əhsən” deyə-deyə el adəti ilə hansısa əcnəbiyə, ya da dilsiz-ağızsızın birinə ərə verənlər də var. Bütün bunlar cəmiyyətin gözü önündə baş verdiyindən yeni bir fikir ortaya atdığımı düşünmürəm. Amma yeni, həm də sensassiyalı fikir Qüdrət Həsənquliyevdən gəlib.

Qüdrət Həsənquliyev maraqlı təklif irəli sürüb: “zorlama cinayətlərinə görə həbs olunanlar bəzi Avropa ölkələrində olduğu kimi cərrahi yolla axtalansınlar”. Deputat hansı Avropa dövlətinin təcrübəsinə əsaslandığını bildirməsə də, təklif maraqlı səslənir. Onsuz da hamı yaxşı bilir ki, belə bir təklif reallaşa bilməz. Çünki bu təklifi qəbul etmək üçün əvvəlcə hansı əməllərin zorlanmaya aid edilməsini aydınlaşdırmaq lazımdır. Aydınlaşdıranda isə həm cinaytin əhatə dairəsi, ona paralel olaraq axtalanmaya potensial namizədlərin sayı da artacaq. Qulluq mövqeyindən, imkanından, katibəsinin və ya işçisinin maddi vəziyyətindən, sadəlövhlüyündən, köməksizliyindən, yiyəsizliyindən istifadə edib ismətinə toxunmaq da elə zorlamaqdır. Gərək elə kimsə-kimisə küçədə tutub zorlasın?.. İndi özünüz düşünün, belə bir təklif reallaşsa nə qədər adam axtalana bilər? O qədər insanı axtalamaqdansa başqa alternativ yollar düşünmək daha yaxşı olar.

Zəif iradəli, xəstə düşüncəli və şorgöz insanlar həmişə olub və dünya durduqca da olacaq. Axtalamaq, həbs müddətini artırmaq çıxış yolu deyil. Bəzi dövlətlərdə dəhşətli cinayətlər haqqında xəbərlərin yayılmasına məhdudiyyətlər qoyulur. Bizdə isə söz azadlığı yoxdur deyə-deyə bütün KİV az qala hər gün ya intihar, ya da zorlanma hadisələri haqqında xəbər yayır, məhz bu cür xəbərlərin sayəsində reytinq qazanmağa çalışırlar. Bilirəm hamı çörək qazanmaq istəyir, amma öz çörəyini düşünməkdən öncə o xəbəri oxuyanları da düşünmək lazımdır. Qəzeti, internet saytını yaşından asılı olmayaraq hər kəs izləyə bilir və hamı eyni ağılda olmur. İntihar xəbərini oxuyan kimsə onu sadəcə öz üzərində yarıya qədər sınamaq niyyətilə də kəndiri boğazına keçirə bilər. Cəmiyyətdə bu qədər informasiya olan bir dövrdə kriminal xəbərlərə məncə ehtiyac da yoxdur, həm də ciddi hadisələr olanda onsuz da hüquq-mühafizə orqanları birgə bəyanatla çıxış edirlər. Daha hər gün hansısa orqanın mətbuat xidmətini sual atəşinə tutmaq nəyə lazım? Bir ara hətta televizyalar da kriminal xəbər yarışına girmişdilər və verilişlərin adları müxtəlif olsa da məzmunu və məqsədi eyni idi: kriminal mövzulara həssas olan cəmiyyətin marağından istifadə edib tamaşaçı cəlb etmək. İndiki kriminal verilişlərlə bir vaxtlar Azərbaycan Dövlət Televiziyasında yayımlanan “İnsan və Qanun” verilişini müqayisə edəndə acınacaqlı mənzərə ortaya çıxır. “İnsan və Qanun” verilişində cinayətin hər hansı ictimai təhlükəlilik dərəcəsi tamaşaçıya çatdırılmaqla yanaşı, qanunlara əməl etmək zərurətindən, yeniyetmələrin və gənclərin cinayət törətməməsi üçün profilaktik tədbirlərdən söz açılır, maarifləndirici iş aparılırdı, daha hər həftə indikilər kimi “qədeş” ləhcəsi ilə danışıb özlərini tin uşağı kimi aparmırdılar.

Bəzən deyirlər ki, müğənnilər toy, mollalar yas arzulayır, artıq mollalarla eyni arzuda olan KİV-in də meydana gəldiyini desək yanılmarıq. Ən dəhşətlisi budur ki, bəziləri hadisələrin təsiri altına o qədər düşürlər ki, jurnalistikanı unudub necə gəldi yazırlar. Məsələn dünən oxuduğum və hansısa “ata”nın qızının başına açdığı oyunlardan bəhs edən yazı belə bitirdi: “Çox güman ki, qızının başına gətirdiyi iyrənclikləri indi həbsxanada onun başına gətirirlər”. KİV cəzanın, həbsxananın tərbiyəvi mahiyyətini açmalı, həbsxanaya düşən insanın islah olunub yenidən cəmiyyətə normal vətəndaş kimi qayıtmasının mümkünlüyünü təbliğ etməlidir, amma görün nəyi təbliğ edir. Adam qızını zorlayıb həbsxanaya düşüb, deməli belə güman olunur ki, onu indi türmədə zorlayacaqlar. Məncə Penitensiar Xidmət belə məsələlərə aydınlıq gətirməlidir. Məhkuma cəza bir dəfə, yazılmış qanunlarla verilir, Azərbaycan “gözə göz, dişə diş” qanunları ilə yaşamır ki, belə fikirlər ortaya çıxsın. Jurnalistlər və redaktorlar yazıları dərc olunmamışdan qabaq bir dəfə oxusalar çöldə oturub “içəridən” lap həqiqət olsa belə lüzumsuz xəbərlər verməzlər.

Xanlar Xoca