Hər Allahı olandan adam olmur!

Dünən yazıçı Seyran Səxavətin “Adamın Allahı olar” adlı bir yazısını oxudum. Düzü oxumazdım,çünki nə yazıçı kimi, nə də siyasi mövqeyinə görə bəyəndiyim biri deyil. Amma düşündüm ki, yəqin bir qarabağlı kimi Almaniyada Ağdamlı Fəxrəddin Hacıbəyli ilə Serj Sərkisyanın dialoquna münasibət bildirib, bu “Adamın Allahı olar” ifadəsini də Serjikə xitabən yazıb. Amma elə deyilmiş. Düzdü ağdamlıdan yazıb,amma başqa ağdamlıdan. Azərbaycanı Türkiyədə “bozuk türkcəsi” ilə, Xocalı faciəsi günüdə şou proqramda mahnı oxuması ilə, “Sarı gəlin” qulağının dibində erməni mahnısı kimi təqdim olunanda süküt nümayiş etdirməsi ilə heç də yaxşı təmsil etməyən və sənəti ilə deyil, daha çox Rza Zərrabla eşq dedi-qodusu ilə yaddaşlarda qalan, özünü hər yerdə “Azəri qızı Günel” kimi təqdim edən Günel Zeynalova haqqında.

Əvvəla onu qeyd edim ki, mənim üçün Azəri qızı Zeynəb Xanlarova var, Azəri qızı Azərin var, Günel isə elə Güneldir, sadəcə Günel Zeynalova. Hələ bir müddət əvvəl bütün jurnalistlərə təklif etmişdim ki, bu “Azəri qızı” ifadəsini işlətməsinlər,hər kəsi adı ilə çağırsınlar. Amma görünür bəzi jurnalistlərə Güneli belə adlandırmaq lazımdır,heç olmasa hərdən onunla bir foto çəkdirib qohum-qardaşa göstərib forslana bilirlər. Yaxşı bəs Seyran Səxavətə nə olub ki, durub nəvəsi yaşda bir xanımı müdafiəyə qalxıb sağlam tənqidlərdən qorumaq istəyir,hətta “Adamın Allahı olar axı... Ay... “ yazır. Bu yazıçının yazıçı kimi tükəndiyi məqamdır. Bu sözün təkənməsinə sübutdur. Bir müğənni səhnədə səsi batanda sənətdən gedirsə, yazıçı da yazmağa söz tapmayanda və artıq üç nöqtə qoyanda qələmi yerə qoymalı,gedib istirahət etməlidir. O nöqtələrdən biz də qoya bilərik,həm də daha çox və daha mənalı. Amma hələ deməyə sözümüz var ikən nöqtəyə nə ehtiyac var ki?! Qoy nöqtələrlə söz ehtiyatı olmayanlar danışsınlar,biz isə sözümüzlə davam edək.

Bəli,adamın Allahı olar, amma hər Allahı olandan da adam olmaz. Allahı olan müğənni də ola bilər, rəssam da,jurnalist də,siyasətçi də,hətta qripli burnunu siyasətə soxan yazıçı da. Amma tənqidə təhqirlə cavab verənlərdən adam olmaz.

Necə olur ki, hansısa yazıçı xalqın sevdiyi,seçdiyi lideri tənqid edə bilər,amma jurnalist bir Günel Zeynalovanı tənqid edə,onun səhvlərini açıb xalqa göstərə bilməz. Bu harda,hansı qanunda yazılıb? Bəlkə biz bundan sonra kimisə tənqid edəndə Seyran Səxavətdən soruşaq? Bəlkə icazə vermədi,onda nə edək? Eybi yox,qoy xoşqeyrətlər hansısa müğənnini müdafiə eləsinlər, yaza bilməməkdənsə bəlkə də kimisə müdafiə etməkləri daha yaxşıdır,amma təhqir etmək təhqir edənin öz səviyyəsini nümayiş etdirir. Təhqir etmək xoşqeyrətlilərin peşəsidir. Qoy etsinlər. O cür adamlar peyğəmbərləri də, peyğəmbər kimi dahi şəxsiyyətlərimizi də nə vaxtsa təhqir ediblər, nə olsun ki? Zaman haqqın tərəfindədir. Amma məni bir sual düşündürür: Doğrudanmı Günel Zeynalovanın Seyran Səxavətin müdafiəsinə ehtiyacı var və doğrudanmı Günel Zeynalova bu müdafiənin onun sənət yollarında inkişaf etməsinə təkan verəcəyi fikrindədir?

Allah xeyir versin!

Xanlar Xoca

Toy korrupsiyasına son qoyulacaqmı?

Bu yaxınlarda bir məsələ ilə bağlı yüksək səviyyəli məmurlardan birinin mobil telefonuna zəng vurmalı oldum. Halbuki kifayət qədər məşğul biri olduğundan telefona köməkçisinin cavab verəcəyini ehtimal edirdim. Amma əksinə oldu. Səbr və nəzakətlə dinlədi,hələ üstəlik bir neçə xoş söz də dedi. Amma təxminən iki həftə əvvəl özünü “ulduz” sayan, lakin heç qapı dalında saxlanmağa da layiq olmayan bir müğənniyə zəng edəndə başqa cür olmuşdu. Deməli mən müğənninin nömrəsini yığanda qadın səsi əvəzinə cılız oğlan səsi eşitdim. “Bu filankəsin nömrəsidir”soruşanda təsdiqləyici cavab aldım,”bəs sən onun nəyisən” sualına cavab isə belə oldu ki, “mən məsələn Xəyal xanımın prodüsserinin köməkçisiyəm”. İndi vəziyyətə baxın. Məmur telefona özü cavab verir, adına min cür söz qoşulan bir səyyar küçə müğənnisinin isə prodüsserinin də öz köməkçisi var. Bunun bir adı var korrupsiya. Bu gün Azərbaycanda ən böyük korrupsiya şou-biznes, əyləncə sahəsindədir. Bu biznesdə isə qara pullar dövr edir.

Elə bu ötən günlərdə Milli Məclisin üzvü Musa Quliyev haqlı olaraq bildirdi ki,"Dünyanın heç bir yerində Azərbaycandakı qədər şadlıq evi yoxdur. Heç bir yerdə toya bu qədər adam dəvət etmirlər. Bir adam nə qədər yemək yeyə bilər? Toylarda süfrəyə 20-30 çeşiddə xörək düzürlər. Onların 80 faizi isə elə stolda qalır və əl vurulmamış bu xörəklər növbəti toyun süfrəsini "bəzəməli" olur". M.Quliyevin sözlərinə görə, toylar korrupsiya mənbəyinə çevrilib: "Vergilər Nazirliyi bu işlə ciddi məşğul olmalıdır. Belə də şey olar? Bir toyda müğənniyə 10 min və ya 15 min dollar pul vermək olar? Bizim toylarda adam səs-küydən sadəcə dəli olur". Bəli doğrudan da toylar əsl korrupsiya mənbəyinə, bir çox toy müğənniləri isə korrupsionerlərə çevriliblər. Ödədikləri vergilər qəpik quruş olsa da, bir-birinə ad günlərində, əlamətdar günlərdə ya ev, ya əntiq qızıl-zinət əşyaları, ya da da bahalı avtomobil hədiyyə edirlər. Ən qəribəsi də budur ki, hansısa şirkət məsələn gəlirlərini gizlətmək üçün müxtəlif yollara əl atıb vergidən yayınmağa çalışsa da istintaq nəticəsində sonradan həqiqət ortaya çıxır, cərimələnir, qapadılır, amma bu müğənnilər heç kimdən çəkinmədən açıq-aşkar deyirlər ki, “Allaha şükür yaxşı qazanırıq, toylarımız boldur,böhran bizə təsir etməyib”. Niyə həmin müğənnilərin də çox qazanıb az vergi ödəməsi araşdırma mövzusu olmur? Niyə həmin toy müğənnilərinin bəziləri əsgərlər qarşısında pulsuz çıxış etməyə can verir görəsən? Səməd Səmədov yaşadığı,çörəyini yeyib, suyunu içdiyi torpağın himninin müəlliflərini bilmir,amma Telman İsmayılovun məclislərinə dəvət olunduğunu, ondan avtomobil hədiyyə aldığını fəxrlə deyir. Hamı yaxşı bilir Səmədin Telman İsmayılovun tədbirində yeri hardadır. Mən şəxsən həmin verilişə baxmamışdım, baxanda özümü təhqir olunmuş hesab etdim ki, özünə sənətkar deyən sıradan bir müğənni Əhməd Cavadın sözlərini,Üzeyir Hacıbəyovun musiqisini tanımır. El arasında “yaxşı oğlan” deyilən bir məfhum var. Mənim fikrimcə o müğənni “yaxşı oğlan” sayıla bilər ki, hansısa məclisdə fonoqram oxuması ilə deyil, Murovda,Naxçıvanda buzda,şaxtada düşmənlə üz-üzə dayanan əsgərlərin qarşısında oxuması, onlara mənəvi dəstək verməsi ilə öyünə bilsin. Yoxsa Bakı və aran rayonlarında ona-buna yaltaqlana-yaltaqlana mahnı sözlərini ayrı-ayrı vəzifə sahiblərinə görə dəyişməklə, şabaş yığmaqla oğlan olmaq olar, “yaxşı oğlan” olmaq isə mümkün deyil. Murovda əsgər və zabitlər qarşısında oxumayan müğənniyə mən “yaxşı oğlan” deyə bilmirəm. Elə bəzi məmurlara, iş adamlarına VİP xidmət göstərən əksər qadın müğənnilər də ayda bir dəfə hərbi hissələrə getsələr üzüklərinin qaşı düşməz, düşsə də eybi yox, təki “sponsor”ların hədiyyə etdiyi o üzüklər Azərbaycan əsgərinin çəkməsinin altına düşsün.

Bu yaxınlarda bir siyahı ilə tanış oldum. Müğənnilərin toy qiymətləri idi. Ən ucuz qiymətə bütöv toy aparan İlqar Sail olsa da, onun da qiyməti od tutub yanırdı-2500 manat. Natəvan Həbibova adlı biri isə toyda yarım saatlıq çıxışa görə 2500 manat alırmış. Biləcəridən o tərəfdə kimsənin tanımadığı müğənnilərə yarım saata 2500 manat nədir, heç 50 qəpik də vermək olmaz,günah olar. Amma verənlər var. Müxtəlif idarələrdə müxtəlif adlar altında “yuxarılar”ın xəbəri olmadan yığılan pullar yarım saatlıq oxuyanlara, bir gündə fonoqramla 5 toyu yola verənlərin cibinə gedir. Adi bir məktəb direktoru, yaxud su idarəsinin rəisi övladına toy edəndə bir də görürsən müğənnilər oxumaq üçün növbəyə elə düzülüb ki, elə bil təqaüdçülər bankomatın qarşısında növbə tutub. Halbuki televiziyalarda şou verilişlər dayandırılsa mərc gələrəm ki, bir həftədən sonra özünə ulduz deyən müğənnilərin bircəciyi də heç kimin yadına düşməz. Onları ulduz qayıran televiziyalar və onların bozbaş verilişləri,bozbaş aparıcılarıdır. “Yağ kimi”,”Ay Zaur” kimi əttökən, mənasız verilişlərdir marqarin müğənniləri kərə yağı kimi xalqa sırıyan. Qiymətlərə gəldikdə isə təbii ki, real toy qiymətlərinin siyahıdakından daha çox olması istisna edilə bilməz. İndi qoy o müğənnilər ödədikləri vergilərin də məbləğini açıqlasınlar. Başımla cavabdehəm ki, əgər ödədikləri vergilərin məbləğini açıqlasalar elə bir gülməli vəziyyət yaranar ki, “Bu şəhərdə” və “Parni iz Baku” da onun yanında yalan olar güldürməkdə. Sonra da dövlətdən fəxri ad,Prezident təqaüdü, nə bilim ev, imtiyaz istəyirlər. Məscidin qapısı açıq olanda nə olar, adamın bəs abır həyasına nə gəlib. Bu xalqın bir qismi hələ də ehtiyac içində yaşayır,Telman Adıgözəlov kimi Namuslu İnsan ehtiyac içində vəfat etdi, Xanım Qafarova kimi sənətkar qarajda yaşayır, dindirməsələr demir ehtiyacım var, amma bəziləri arsız-arsız lütlənib qazanmağı bir yana, hələ dövlətdən də nəsə umur. Halbuki təbii fəlakət baş verəndə də dövlət hər şeyi öz gücü ilə edir, belə vəziyyətdə bəs niyə o od tutub yanan qiymətlərlə toy aparan, amma danışanda vətənpərvərlikdən danışanlar bir təşəbbüslə çıxış etmir, soydaşlarına maddi yardım etmirlər. Evini sel aparanın nəyinə lazımdır axı onun qarşısında kiminsə saxladığı müğənnicik fonoqram oxusun, təbii fəlakətdən əziyyət çəkənə konsert lazım deyil, inək,qoyun,keçi alıb vermək lazımdır. Hələ eşitməmişəm ki, Azərbaycanda hansısa müğənni bir uşaq evini,məktəbi öz himayəsinə götürsün. Bütün dünyada tanınmış sənət adamları hətta həbxanalara yardım edirlər, Bakıda da qadın həbsxanası var, nə olardı ki, həmin qadın müğənnilər həbsxanada yatan həmcinslərinə bir mənəvi dəstək olsunlar, onların islah olunmasına, həbsdən azad olandan sonra yenidən bu cəmiyyətə qayıda bilmələrinə bir inam oyatsınlar? Vəzifə və şirkət sahiblərinin qarşısında nə qədər əzilib büzülmək, açıq-saçıq, silikon əndam nümayiş etdirmək olar axı?! Bəsdir də, yetər!!!

Elə istedadlı bəstəkarlarımız var ki, xaricə bir müsabiqəyə getməyə adicə bilet almağa pul tapmır, ona dəstək verən olmur, amma lüt bir müğənni burdan hansısa rayona konsert vermək üçün gedəndə o qədər sponsor tapılır ki, gəl görəsən. Hamı oxuyan olub indi. Yerindən duran ya bəstəkardır, ya da müğənni. Eləsi də var ki, həm sözü, həm musiqini yazır, bu azmış kimi hələ durub klipi də özü çəkir. "Universal əsgər" filmini görmüşdük, ancaq universal müğənni Bakıda qarşımıza çıxıb. İndki kliplərin də səviyyəsi məlumdur da, ya maşınlar, ya da telefonlar reklam olunur, bir tərəfdə oğlan durur, bir tərəfdə də qız, ya ayrılırlar, ya da qucaqlaşıb öpüşürlər. Bu da olur rejissorluq sənəti. Klip də deyilənə görə, on min manatdan aşağı qiymətə çəkilmir, çəkilsə gərək müğənni heykəl kimi dayana dənizkənarı bulvarda yalandan ağzını açıb yuma, bu da olsun 5 min manatlıq klip. Yaxşı bəs niyə bizim bu klip çəkənlər və klip çəkdirənlər ödədikləri vergiləri ictimaiyyətə açıqlamırlar? Az qala öz yataq otaqlarını, alt paltarlarını da göstərməkdən utanmayanlar əgər ödəyirlərsə ödədikləri verginin məbləğini açıqlamaqdan niyə utanırlar görəsən? Yəqin ona görə ki, haqqında danışdığım siyahıdakı toy qiymətləri ilə vergi bəyannamələrində göstərilən məbləğ heç cür üst-üstə düşmür. Vergilər Nazirliyi ticarət və s. obyektlərin vergidən yayınmasının qarşısını almaq üçün post terminallar quraşdırmağa hazırlaşır, hətta yanacaq doldurma məntəqələrində çeki müştəriyə zorla verirlər ki, “götürün, yoxsa benzin vurmarıq maşına”, indi hər toy müğənnisinə də yaxşı olar ki, bir kassa aparatı verilsin, ya da bütün şadlıq evlərində Vergilər Nazirliyi tərəfindən dəqiq nəzarət etmək üçün kameralar quraşdırılsın ki, heç bir müğənni və şadlıq evi vergidən yayınmasın. Axı bu ədalətli deyil iri şirkətlərdə, holdinqlərdə səyyar, kameral vergi yoxlamaları, audit yoxlaması həyata keçirilsin, amma böyük bir çalıb oxuyanlar zümrəsi “sponsor”ların sayəsində hər cür yoxlamadan kənarda qalsın və sonra da efirdən çıxıb xalqla,ziyalılarla minnət dilində danışsın. Mən şəxsən bununla razılaşa bimirəm və ona görə də bu mövzunu diqqətdə saxlamağa çalışacam.

Xanlar Xoca

Aparıcı meymunlar

Azərbaycan televiziyaları haqqında tənqidi fikirlər çox deyilib, çox yazılıb. Hətta görkəmli dövlət xadimləri də televiziyaların fəaliyyətini tənqid edib, müxtəlif fikirlər səsləndiriblər. Amma görünür tənqid ünvanları tənqiddən nəticə çıxarmaq üçün yetişməyiblər. Təbii ki, mən səviyyəli teleaparıcıları nəzərdə tutmuram, elə özəl telekanallarda da az da olsa dişə dəyəsi bir-iki nəfər tapmaq olar ki, onların üzərində işləsələr, təcrübə keçməyə xarici telekanallara göndərsələr onlardan gələcəkdə nəsə alınar. Yerdə qalanları isə heç zibilliyə də atılası deyil. Adama deyirsən ki, adam ol, evdə anana, bacına dediyin sözü köynəyinin qabağına yazıb efirə çıxma, deyir “özüm bilərəm, istəsəm köynəyimin üstünə lap həyat yoldaşımın adını yazaram, bundan kimə nə var”.

Bəli artıq məlumdur ki, bəzi insanlar evdə anasına,sevgilisnə məşuqə kimi baxır, “məşuqə” deyə müraciət edir,amma bu Azərbaycan xalqına xas olan bir cəhət deyil. Azərbaycan xalqının efiri müəyyən qədər İctimai televiziyada və Dövlət Televiziyasında hiss olunur,özəl telekanalların bəzilərində isə bir də görürsən ki, kimi gəldi efirə çıxarırlar. Bir azdan hətta meymun da tapıb efirə çıxarsalar təəccüblənmərəm. Onsuz da səhər tezdən meymunluq edən, əl qol oynadan meymun aparıcılardan xali deyilik. Gic-gic gülüşlər, hırıldamalar, meymun kimi diş ağartmalar,bir sözlə hər cür eybəcərlik görmək mümkündür. Kimisi soyunur, kimisi də meymunluq edir. Elə bil meymunun axırıncı balasıdır. Danışanda isə ağzından horra tökülür. Amma qınamaq da olmur. Eləsini efirə buraxan da axı onun tayıdır, əgər bir verilişə məsul olan efirdəki aparıcının xalqla öz anası ilə danışdığı biədəb formada danışdığını görüb eşidirsə və buna reaksiya vermisə,”dur” demirsə deməli o da elə evində doğmalarına məşuqə deyir ki, bu cür sözlərə adi yanaşır. İnsan hər gün gördüyünə, eşitdiyinə adi yanaşar, məsələn biz artıq intihar,avtomobil qəzaları haqqında xəbərlərə o qədər vərdiş etmişik ki, indi buna adi bir hadisə kimi baxırıq, yəni hər gün kiminsə intihar edib, kimisə bıçaqlanması adi bir hala çevrilib. Deməli bunlar da evdəkiləri o cür obrazda görüb belə hallara öyrəşiblər, evdə əzizlərinə məşuqə deyirlər. Ona görə də bəzi verilişlərdən əxlaqsızlıq, tərbiyəsizlik yağır. Bilmək olmur bu veriliş böyüklər üçündür, yoxsa kiçiklər üçün. Əgər verilişdə hansısa senzurasız sözlər işlənərsə, insan sinəsinə anasının peşəsini yazıb efirə çıxırsa gərəkdir ki, əvvəlcədən aşağıdan titrlərdə belə bir elan getsin: 18 yaşına çatmayanların baxması qadağandır. O zaman heç bir tənqid də olmaz. Amma hələ ki, bunu görmürük. Teleproyektlərdə nə məna var,nə də məzmun. Evdə o qədər bozbaş bişiriblər ki, efirdə də danışmaqdan çox bozbaş bişirməklə məşğuldurlar. Beləsindən yaxşı nə gözləyəsən. Danışanda da hiss olunur ki, özlərinə nə qədər jurnalist desələr də xalq onları ancaq meymun kimi qəbul edir və əl çalıb oynadır. Çünki sinəsinə yazdığından xəbəri olmayanların təbii ki, evindən də xəbəri olmaz. Evindən xəbəri olmayana isə nə deyilirsə hamı bilir də.

Xanlar Xoca

Seda Sayana təşəkkür!

Əvvəllər əlinə qələm alan tez-tələsik Əliyevlər haqqında kitab yazırdı. Çox şükürlər olsun ki, yüksək səviyyədə bu məsələyə son qoyuldu və böyük mövzular xırda adamların əlindən alındı. Amma hələ də elə adamlar tapılır ki, boyundan hündürə tullanmağa cəhd edir, amma alınmır. Biri taxta qələm mükafatı təsis edir, o biri milli nə bilim nə. Kiçik bir araşdırma nəticəsində də aydın olur ki, belə mükafat təsis edənlər Azərbaycan dilində nə bir cümlə yaza, nə də iki sözü bir-birinə qoşub danışa bilmir. İndi mən başa düşə bilmirəm ki, bu icazəni kim verir axı kimsə deputat mandatı qazanmaq, yaxud mağazasını reklam etmək üçün millətin adından müsabiqə keçirsin, ya da pulla “taxta qələm” paylasın. Son vaxtlarda da təzə ifadə dəbə minib: Dünya azərbaycanlıları. Hərə bir təşkilat yaradır, adına qoşur dünya azərbaycanlıları ifadəsini, sonra da yolda dayanıb mükafat paylayır, qazanır da özü üçün. İsətyirsən Dünya azərbaycanlılarının fəxri alimi, filosofu, aşpazı, cangüdəni, daha nə bilim nəyi ol, problem yoxdur, deyilən məbləği ödə, mükafat sənindir. Amma bir az tanınmış adamlara belə mükafatlar havayı verilir. Təki adı hallansın, desinlər ki, bu mükafatdan filankəsə də verilib. Daha həmin şəxsin Azərbaycanın problemlərini bilib bilməməsi heç kimin vecinə də deyil. Götürək elə Seda Sayana Dünya Azərbaycanlıları Konqresi adından verilən “Sevgi Ödülü” adlı mükafatı. Əvvəla bu mükafatın adı çox mənasızdır, ikinci də onu verən hər kim olur olsun heç kimin haqqı yoxdur dünya azərbaycanlıları adından rəsmən 7 dəfə ər dəyişmiş Seda Sayan kimi birinə mükafat versin. Seda Sayan kimiləri elə Bakıda da var da, barı onlara verin o mükafatları, necə olsa millidirlər. Seda Sayan Azərbaycan və azərbaycanlı üçün nə edib axı? Bilən, ya da görən varsa desin biz də bilək. Heç olmasa 7 kişidən biri azərbaycanlı olsaydı bəlkə də başa düşmək olardı. Elə isə bəs bu yarınmaq nəyə lazımdır? 40 milyon azərbaycanlı sənə icazə veribmi ki, onun adından Seda Sayana yarınasan? Azərbaycanı və azərbaycanlını Seda Sayan səviyyəsinə endirməyə kimsənin haqqı yoxdur. Kim istəyirsə öz adından mükafat paylasın, hansısa qeyri-hökumət təşkilatı nə xalqın, nə də dünya azərbaycanlılarının adından danışmaq haqqına sahib deyil.

İndi yada düşüb ki, Seda Sayan erməni imiş. Halbuki Günel Zeynalova Azərbaycanda verdiyi müsahibələrdə Seda Sayanın və İbrahim Tatlısəsin ona mənəvi dayaq durmasından həvəslə danışardı. Belə çıxır ki, “aman, sən də bozuk turkcənlə nəyi anlatacaqsan” deməsəydi Seda adlı varlığın erməni olduğu yada düşməyəcəkdi. Seda Sayanda günah varsa Günel Zeynalova da günahsız deyil. Dəfələrlə qeyd etmişəm, yenə xatırladıram ki, azərbaycanlı öz ana dilində danışmalıdır, necə ki, Türkiyə vətəndaşı gəlib azərbaycan tv-lərində öz dilində danışır, azərbaycanlı da Show Tv-də öz dilində danışmağa borclu idi. Günel Zeynalova kimi “bozuk türkcə”də danışıb özünü gülünc vəziyyətə salmaqdansa, Seda Sayan kimi birinin tənəsini eşitməkdənsə türk dilindən daha gözəl, daha şirin Azərbaycan dilində danışmaq lazım idi. Əgər sənin dilini bəyənmirlərsə onda səni də bəyənmirlər. Amma kimə deyirsən? Türkiyədə təyyarədən hələ düşməmiş azərbaycanlıların “bozuk türkcə”si işə düşür. Yetmədimi bu qədər iradlar, bu qədər ironik tənələr, yetmədimi, hə? Türklər əvvəl özünü Tarkana, Emraha, İbrahim Tatlısəsə bənzədən Azərbaycan müğənnilərinə gülürdlüər, indi də “bozuk türkcə”də danışanlara gülürlər. Nə vaxt öz dilimizdə danışıb, başqalarını da öz dilimizdə danışmağa vadar edəcəyik? Facebookda türkcə, televiziyada türkcə, küçədə türkcə, hətta sevgi etirafı da türkcə. Bəziləri “aşkım” sözü üçün darıxıbmış, sən demə bu sözü türklər öz qadınlarına daha şirin deyirmiş. Əhmədlidə bir türk yaxınlaşıb birindən soruşur ki, “əfəndim hava alanına nasil gide bilirim”, azərbaycanlı dərhal “bozuk türkcə”sini işə salır və çalışır ki, onu türkcə başa salsın. Həmin azərbaycanlı Türkiyəyə gedəndə də türkcə danışmağa məcburdur, çünki onun dilində heç kim danışmayacaq. Hərdən sevinirəm ki, çin dili çox çətindir, yoxsa çoxdan çinliləşmişdik.

Seda Sayana isə nə qədər nifrət etsəm də “bozuk türkcə” ifadəsinə görə təşəkkür edirəm. Heç olmasa bundan sonra türklə türkləşib, rusla ruslaşıb, ingilislə ingilisləşməyək, Azərbaycanlı olaraq qalaq.

Xanlar Xoca

Ummağa haqqım var

Axır ki, danışdı. Mirşahini deyirəm. Dünən ANS-in “Zərif çərşənbə”sinin qonağı olan Mirşahin bir qədər əsəbi tonda da olsa tənqidlərə üstüaçıq və üstüörtülü cavablar verdi. Amma cavabını gözləyən suallar elə cavabsız qaldı. Hər şeydən danışıldı, fəqət lazım olan mövzudan danışılmadı. Məsələn, Mirşahin AzTv-nin ANS-ə nümunə kimi göstərilməsi ilə razılaşmadığını bildirdi, hansısa kadrların Dövlət Televiziyasında deyil, məhz ANS-in arxivində olduğunu dedi. Amma daha onu demədi ki, 1971-ci ildə hansısa bayraq sancma hadisəsi olanda hansısa müstəqil telekanalın gizli fəaliyyəti belə mümkünsüz idi, nə vaxtsa kimsə nəsə çəkib indi hansısa telekanala verirsə burda öyünüləsi bir şey yoxdur. Ona qalsa ən maraqlı və tarixi kadrlar Zeynəb Xanlarovada olar, çünki 20 Yanvar gecəsi məhz Zeynəb xanım öz kamerası ilə müəyyən anları tarixin yaddaşına köçürə bilib. AzTv-nin isə elə Sovet dövründə də kifayət qədər gözəl verilişləri olub. “Şahmat klubu” Turanın təqdimatındakı “Günə baxan”dan kütləviliyinə görə geri qalsa da, hər halda həmin verilişdə heç kim əli cibində dayanıb “qədeşfason” danışmır, tamaşaçının əsəblərini yerindən oynatmır. Dövlət Televiziyasının “Əlifba”, “Ailələr, talelər”, “Dalğa”, “Səhər görüşləri” kimi verilişlər təəssüf ki, indi hətta Aztv-nin öz efirində də yoxdur. Roza Tağıyeva və digər sevilən diktor və aparıcıların yerini verən varmı bu gün televiziyalarda? Yoxdur. Çünki o cür tanınmış və peşəkar televiziya ustadlarının bacarığından istifadə olunmur. “Ailələr, talelər” verilişi də ailə dramlarından bəhs edirdi, amma mədəni formada, hadisələri dramatikləşdirmədən, oğulu ataya,ananı qıza, qızı ataya, gəlini qaynataya qarşı qoymadan, insanları bir-birilə üz-göz etmədən, insanlar barışığa səslənirdi, problemlər həll edilirdi, verilişdə aparıcı kiminsə sözünü yarımçıq kəsmir, ona-buna atmaca atmır, kimisə ələ salmır, studiyada əyləşən tərəflərdən hansınasa “səni indi atarlar bayıra”, “bu da bizim Azərbaycan milləti” demirdi, efirdə özünü mədəni aparırdı. Bir vaxtlar belə bir söz yaranmışdı-“çörəyi zəlzələdən çıxanlar”. İndi artıq “çörəyi insanların ailə faciəsindən çıxanlar” ifadəsinin yaranması münasibətilə televiziya tamaşaçılarına dərin hüznlə başsağlığı vermək olar. Çünki necə deyərlər, dəyirman öz işindədir, çax-çux baş ağrıdır, tənqid var, tənqiddən nəticə çıxaran yoxdur. Cümə axşamlarında insanlar böyüklərə, ata-anaya rəhmət oxuyardılar, indi isə cümə axşamlarında oğul efirdə atanın üzünə qayıdır, gəlin qaynanadan ifritə obrazı yaradır. Belə verilişlərə baxan gənclər yaxşı nə götürəcək, nə öyrənəcək?..

Kürün daşması hamını sarsıtdı, hamı kömək etmək istədi, edən etdi, etməyənlərə və ya köməyə yenicə başlayanlara da dünən bildirildi ki, buna ehtiyac yoxdur, dövlət özü nə lazımdırsa edəcək. Amma ANS-in efirində az qala bu hadisədən də hansısa reklam üçün istifadə olundu. Məsələn, ANS-in yardım payının bölgəyə çatdırılması haqqında süjetdə “Dadlılar” şirkətinin məhsullarının da zərərçəkənlərə göndərildiyi bildirildi. Halbuki başqa yardım gətirən maşınlarda “Azərsun” Holdinqin, “Gilan” Holdinqin məhsulları görünsə də adlarını çəkən olmadı. Əslində kiminsə adını çəkməyə heç ehtiyac da yoxdur, əgər ehtiyac olsa onda gərək pampersdən tutmuş kontura qədər hər şey bir-bir sadalansın. Həm də axı qardaş qardaşa yardım edirsə bunu heç dilə gətirmək, reklam etmək də düzgün deyil. Onda gərək hərənin yanınca gün boyu bir dənə kamera gəzsin ki, kimə nə verdyini çəkib göstərsin.

Ötənlərdə “Milli Metr”in anonsunda Mirşahinin “Xüsusilə ağıllılar” üçün fikrinə münasibət bildirdik, nəzərə alındı, amma nəzərə alınmasa bundan yaxşı idi. İndi Mirşahin verilişi belə anons edir: “Bu veriliş də dəlilər üçün deyil, amma yox, həm də dəlilər üçündür. Xüsusilə”. Yaxşı bunu necə başa düşək? Baxsan da dəli hesab ediləcəksən, baxmasan da. Gəl indi bu tapmacanı tap görüm necə tapırsan.

Jurnalist tamaşaçıya nə qədər yuxarıdan aşağı baxsa da gərək nəzər ala ki, hamı televizoru yuxarıdan asıb aşağıdan ona tamaşa eləmir, bəzən mənim kimi imkansızlar da tapılır ki, televizoru yuxarıdan asmağa imkanı olmur, onu yerdə qoyur, özü də ayaq üstə dayanıb baxır. Ona görə də mənə elə gəlir ki, əlavə nəsə deməyə ehtiyac yoxdur, sadə təqdimat daha gözəl alınar, nəinki əlavə frazalar dilə gətirməklə. Ümumiyyətlə ANS-də əvvəldən belə bir tendensiya var ki, hər kəs mütləq xüsusi olaraq nəsə deməlidir. Əvvəl biri komandirmiş kimi “Azərbaycanın şəxsi heyətinə salam” göndərirdi, sonra nədənsə hər dəfə mən asqıranda kimsə efirdən “Sağlam olun”, əsəbi vaxtlarımda bir başqası “Gülümsəyin cənablar” söyləyirdi, indi də kiməsə qonaq gedirsən, saat 1-ə işləmiş “gecəniz xeyrə qalsın” deyib qapıdan çıxmaq istəyəndə bir də eşidirsən ki, efirdən kimsə “”Gecəniz xeyrə qarşı” deyir. Bu cür kəşflər vacibdirmi?

Bu gün tənqiddən nəticə çıxarmayan bəzi məmurlar, bəzi aparıcılar,bəzi kütbeyin,savadız müğənnilər və bir də Tolikdir. Tolik “Maşın” şousunda ona atmaca atanlara “Bakcell”in reklamı kimi qızarıb adəti üzrə dil çıxartmaqla reaksiya verdi, özü də həmişə açıqlamalarında deyir ki, “kim nə deyir desin”, yəni ki, vecimə deyil. Bu sözü Turan da efirdə deyir ”Çina, qoy bizdən nə qədər istəyirlər danışsınlar”. Elgiz isə hələ heç nə demir, o türk dünyasının fəxri, “Türk dünyasının uğurlu televiziya layihəsinin aparıcısı”dır. Xalqımız onunla fəxr edir. Heç olmasa cümə axşamlarında onun verilişdə danışılanlara reaksiyasına, mimikasına baxanda adamın ürəyi açılır.

Başqalarını bilmirəm, mənim televiziyanı tənqid etməyimdə heç bir qərəz yoxdur, nə efirə çıxmaq niyyətim var, nə də reklam olunmaq kimi bir arzum. Televiziya ilə bağlı arzum budur ki, nəhayət Azərbaycanda da sevə-sevə baxdığımız telekanallar olsun, xarici tv-lərdən nəhayət öz milli tezliyimizə qayıdaq. Tamaşaçıya “bizdən ummağa sizə haqq verməmişik, biz sizi filan vaxtı gördük” deməyə də heç kimin haqqı yoxdur, əgər bu tamaşaçının dövlətinin tezliyində fəaliyyət göstərib onun qarşısına çıxırsansa, “bizi qaççırmayın”,”kanalı dəyişməyin” deyirsənsə bir tamaşaçı kimi səndən ummağa haqqım var. Həm də Turan əgər Hacıbalanı tənqid edə bilirsə Turanın özünü də, ANS-i də tənqid etmək günah olmaz. Baxmayaraq ki, Hacıbala Abutalıbovun “mənim Bakım” deyə-deyə Bakını tikinti meydançasından söküntü meydançasına çevirməsi, evləri sökülən şikayətçilərdən, jurnalistlərdən qaçması mənim də ürəyimdən xəbər vermir.

Xanlar Xoca

Hakimlər və hökmlər

Qədimlərdə sözü çəp düşən, şərikli malı bölə bilməyən və s. mübahisəli məsələləri olanlar qazının yanına qaçarmış. Qazı da insaflı adam olanda mübahisəni ədalətli həll edərmiş, ədalətdən xəbərsiz olanda isə məsələn, deyərmiş ki, “qonşu sənin inəyinin bir gözünü çıxarıb, sən də get onun inəyinin bir gözünü çıxart, vəssalam”. Feodalizm quruluşu dağılandan sonra qazıları məhkəmələr əvəz edib, amma bəzən elə hakimlər tapılır ki, adam istər-istəməz ayağına baxır ki, görüm ayağımdakı çarıqdır, yoxsa ayaqqabı.

Sirr deyil ki, bu gün Azərbaycanın bir çox müəssisələrində işçilərin əmək kitabçaları olmadan fəaliyyət göstərirlər və işlərini itirməmək üçün buna sadəcə məcburdurlar. Belə hallar isə televiziya və qəzet redaksiyalarında daha çoxdur. Jurnalistlərin əksəriyyəti əmək müqaviləsi və əmək kitabçası olmadan fəaliyyət göstərir, işdən çıxanda isə ya əmək kitabçasını ala bilmir, ya da alanda da orada müvafiq qeydlərin aparılmadığını görürlər. Buna adi bir hal kimi yanaşıb susanlar da, haqqını bərpa etmək üçün məhkəməyə müraciət edənlər də olur. Məhkəmə isə heç də həmişə işçinin xeyrinə qərar çıxarmır. Məsələn tanınmış jurnalist İlhamiyyə Rzayevanı hamınız yəqin ki, “Space” tv-nin efirində aparıcı kimi, jurnalist kimi görmüsünüz, amma indi bu xanım bir vaxtlar həqiqətən həmin televiziyanın işçisi kimi efirdə olduğunu məhkəmə yolu ilə sübut etmək istəyir,hələ ki, alınmır. Jurnalistin teleşirkətə qarşı iddia qaldırmasına səbəb işdən azad olunması barədə əmrin surətinin və əmək kitabçasının ona üç ildən sonra verilməsi və həmin şirkətdə işləməsi barədə müvafiq qeydin aparılmasından teleşirkətin qanunsuz olaraq imtinası olub. Belə ki, İ.Rzayevanın bildirdiyinə görə, 2002-ci ilin sentyabr ayından “Space”də “Gecə kanalı” departamentinin baş redaktoru vəzifəsinə təyin edilib və 2006-cı ilin mayında öz ərizəsinə əsasən işdən azad edilib. Lakin əmək kitabçasının verilməsinə dair dəfələrlə teleşirkətə müraciət etsə də, heç bir əsas gətirilmədən sənəd ona təqdim edilməyib. Əmək kitabçası işdən azad olunmasından üç il sonra – 2009-cu ildə onun etibarnamə üzrə nümayəndəsinə verilib. Lakin ən qəribəsi o olub ki, teleşirkətdə işlədiyi müddət barədə sənəddə heç bir qeyd aparılmayıb. İ.Rzanın “Space”yə ünvanladığı sorğuya şirkətdən daxil olan cavabda bildirilib ki, işə qəbul olunan zaman əvvəlki müdiriyyət onunla əmək münasibətlərini rəsmiləşdirmədiyindən əmək kitabçasında müvafiq qeyd aparılması mümkün deyil.

Bu cavabdan sonra İ.Rzayeva hüquqlarının bərpası üçün 2009-cu ilin avqustunda adı çəkilən şirkətə qarşı məhkəmədə iddia qaldırıb və işlədiyi müddətlə bağlı əmək kitabçasında müvafiq qeydin aparılması və pozuntu nəticəsində ona dəymiş maddi və mənəvi zərərin ödənilməsi vəzifəsinin teleşirkətin üzərinə vəzifə kimi qoyulmasını xahiş etsə də, Yasamal Rayon Məhkəməsi 18 yanvar 2010-cu il tarixli qətnaməsi ilə İ.Rzayevanın tələblərini təmin etməyib. Məhkəmə “Space”in nümayəndəsinin arqumentlərinə istinad edərək gəldiyi nəticəni onunla əsaslandırıb ki, jurnalist teleşirkətdə işləməsini təsdiqləyən əmək müqaviləsi və işə qəbul edilməsi barədə əmri məhkəməyə təqdim edə bilmədiyi üçün o, “Space”nin işçisi olduğunu iddia etməkdə haqlı deyil. İ.Rzanın uzun müddət efirə çıxıb veriliş aparmasını, teleşirkətdən onun adına verilən vəsiqədə “Space”də baş redaktor olmasının göstərilməsini isə məhkəmə İ.Rzanın “Space”nin işçisi deyil, müvəqqəti layihə iştirakçısı olması ilə əsaslandırıb. Fərz edək ki, İ.Rzayeva layihə iştirakçısı kimi baş redaktor vəsiqəsi alıb, bəs bu barədə teleşirkətdə hər hansı bir sənəd varmı, zəruri qeydlər aparılıbmı?

Əgər Avropa Məhkəməsinə qədər gedib çıxacaqsa yəqin ki, o zaman iddia təmin ediləcək. Amma maraqlıdır, hakimlər qərar çıxararkən niyə yerli şəraiti də nəzərə almırlar? Axı sirr deyil ki, heç kim işə qəbul ediləndə nə əmək müqaviləsinin surətini, nə də əmrin surətini rəhbərlikdən tələb edə bilmir. Hətta vəkil adi bir idarədən adi bir sorğusuna cavab ala bilmirsə işçi nə edə bilər? Məsələn, Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestr Xidmətinin Sumqayıt Ərazi İdarəsindən nə vəkil sorğusuna cavab verilir, nə də müxtəlif daşınmaz əmlaklar haqqında arayışlar. Gəl indi belə şəraitdə vəkillik elə. Vəkillər Kollegiyasının üzvü Anar Qasımov da elə bu səbəbdən həmin idarədən məhkəməyə şikayət edib və Sumqayıt şəhər Məhkəməsi DƏDRX Sumqayıt Ərazi İdarəsinin vəkil sorğularının icra olunmamasının qanunsuz sayılması,vəkil sorğularının icra olunmamasının qadağan olunması haqqında qətnamə çıxarıb. İndi bir vəkil sorğusuna cavab almaq üçün məhkəməyə müraciət etməli olursa jurnalist, yaxud digər peşə sahibi işə qəbul edilməsi barədə əmrin surətini hansısa idarədən necə alsın?

Xanlar Xoca

"Bozbaş" tv və müğənnilər

Səhər yuxudan ayılanda evdən bozbaş iyi gəldiyini hiss elədim. Səhər tezdən bozbaş? Ola bilməz. Yuxulu-yuxulu aydınlaşdırmağa çalışdım ki, bu bozbaş iyi hardan gələ bilər axı, “Evdə bişməyib,qonşudan gəlməyib”. Aha, yadıma düşdü. Dünən gecə yerli telekanallara baxırdım, yüz faiz ondandır. Televiziyada daha nə qədər bozbaş müğənnilər bozbaş bişirər axı, ay camaat?

Əvvəl müğənnilər bozbaş oldular, sonra bozbaş kliplər çəkdirib telekanallarda yayımladırlar, indi də gecə-gündüz efiri zəbt edib bozbaş bişirə-bişirə telekanalları da bozbaşa çeviriblər. Hansı tərəfə çevirirsən eyni bozbaş simalar, eyni bozbaş mahnılar,eyni məzmunlu bozbaş verilişlər və onların bozbaş aparıcıları. Hələ 2008-ci il ilin sentyabrında Mədəniyyət naziri Əbülfəz Qarayev Lent.az-a açıqlamasında demişdi ki, “Hər bir kanalın musiqi redaksiyası səviyyəsiz, bayağı musiqilərin efirə buraxılmaması üçün təşəbbüs göstərməlidir.Ölkənin efir məkanı bozbaş müğənnilərlə, musiqilərlə dolub və bunların qarşısı vaxtında alınmalıdır”. Nazir həmçinin hələ o zaman bildirmişdi ki, Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi milli adət-ənənələrimizə xələl gətirən verilişlərin yayımlanmasının qarşısını almaq üçün televiziya kanallarının rəhbərləri ilə xüsusi saziş imzalayıb. Amma vəziyyətin günü-gündən daha da pisləşməsi göstərdi ki, bəzi telekanal rəhbərləri yazılı sənədlərə də əməl etmirlər. Həmin sazişə əməl edilməməsi Milli Televiziya və Radio Şurasının bu il aprelin 28-də keçirilmiş iclasının yekun qərarına əsasən 18 aprel 2010-cu il tarixdə yayımlanan "Ağlasığmaz həqiqətlər" verilişində "Uşaqların və yetkinlik yaşına çatmayanların fiziki, əqli və mənəvi inkişafına ziyan vura bilən və kodsuz yayımlanan, o cümlədən, erotikanı və qəddarlığı əks etdirən proqramlar üçün xüsusi Qaydalar"ın 2.7, 2.8-ci bəndinin tələblərini pozduğuna görə "ANS Müstəqil Yayım və Media Şirkəti"nə xəbərdarlıq elan etməsindən də bir daha aydın oldu.

Azərbaycan telekanalları bir qrup tərbiyəsiz və yüngül əxlaqlı aparıcının mənasız dedi-qodu yerinə çevrilib və tamaşaçı bu telekanallardan yaxşı bir şey əxz edə bilmir. Bütün efir məkanımızda rəsmi xəbərləri, İTV-nin “Virtual rinq”, ANS-in “Ağıl dəryası”, “Xəzər” Tv-nin “İqtisadi baxış” verilişini və bir neçə digər analitik, ədəbi-bədii, mədəniyyətə dair proqramı çıxmaq şərtilə yaxşı nəsə yoxdur. Şou proqramlar və onların aparıcıları bozbaşdır. İnsan gün ərzində nə qədər hırıldaya, saxta təbəssüm nümayiş etdirə, nə qədər özündən razı ola bilər, ilahi?! Bu qədər səviyyəsiz insan hardan peyda oldu görəsən efirdə? Telekanalların nə veilişləri ürəkaçandır, nə aparıcıları, nə də reklamları. Bütün günü ancaq manıslar danışır,çalır, oynayır, sonra da uşaq və qadın bezlərinin reklamı gedir. Xaricdəki dostlarım hərdən zarafatla məndən soruşurlar ki, orda doğrudanmı əksər insanlar enurezdən əziyyət çəkirlər? Cavab verməkdə çətinlik çəkirəm. Çünki dünyanın heç bir yerində günün istənilən vaxtı, hətta uşaq verilişlərindəki fasilə zamanı qadın bezlərinin reklamı verilmir, bu təcrübə yalnız Azərbaycan telekanallarına xasdır. Yaxud “Dadlılar” nə vaxtdan Azərbaycanın fəxri oldu ki? Bu xalqın, bu torpağın fəxr edəcəyi igidləri, sənətkarları, dövlət xadimləri ola-ola “Dadlılar Məşuqə” niyə fəxrimiz olur ki?!

Azərbaycan teleməkanında bozbaş verilişlər və aparıcılar o qədərdir ki, saymaqla bitən deyil. Hamısı da özü ağılda bir müğənnini, ya da falçını gətirib oturdur yanında, bir-iki saat qeybət edib, xalqın əsəblərini yerindən oynadıb dağılışıb gedirlər.

Kimdən soruşuram ki, “Ay Zaur”, “Yağ kimi”, “ATV Maqazin”,“106 House”, “Çal-çağır şou”, “Niyə də yox”, “Oxu Dostum”, “Solo”, “Hər səhər”, “Qonaqlıq”,”Toylar kralı”, “Günə baxan”, “Elgizin cümə axşamları”, “De gəlsin”, “Sən bir nəğmə”, “Etiraf”, “Bazar+” verilişi, Rəhim Rəhimli, Murad Arif, Aygün Kazımova, İlkin Həsəni, Yusif Ağayev, Zaur Baxşəliyev, Gülnarə Məmmədova, Turan İbrahimov, Səxavət Nur, Zaur Kamal, Xədicə Mövlazadə, Aynur Məmmədova, Dilarə Əliyeva, Elçin Əlibəyli və digər bu kimi aparıcılar sənə mənəvi olaraq nə verir, deyirlər ki, sadəcə təzyiqimiz aşağı olanda onlara baxırıq ki, qalxsın. Bəs təzyiqi yuxarı olanlar neyləsin indi? Nə vaxta qədər falçıların daimi müştəriləri olan aparıcılar barter qaydasında onları öz verilişlərinə dəvət edib reklam edəcəklər görəsən? Axı televiziyanın bir maarifçilik, normal əyləndirici funksiyası olmalıdır. Şou proqramlar qonşu Türkiyə və Rusiyada da var da. Onsuz da bir çox verilişlər elə həmin ölkələrin telekanallarından “copy-paste” edilib,amma pinti formada. Halbuki hansısa veriliş hazırlananda milli xüsusiyyətlər, tamaşaçının adət-ənənəsi də nəzərə alınmalıdır, təbii ki, əgər tamaşaçının rəyi telekanal rəgbərliyi üçün bir əhəmiyyət daşıyırsa. Daşımırsa indiki vəziyyət tamaşaçının özünə başqa dildə, başqa tezliklərdə efir məkanı axtarmasına kifayət edir. Məsələn, ingilis dilini bilməsə də, adət-ənənəyə bağlı istənilən azərbaycanlı tamaşaçı heyvanlar aləmindən bəhs edən verilişlərə həvəslə baxar, amma “Ay Zaur”a baxmaz. Çünki mən özüm bu verilişə bir dəfə təsadüfən baxdım, onda da gördüm ki, Natəvan Həbibova adlı müğənni Türkmənistandan Azərbaycana hansı səbəbdən gəlməsindən danışarkən atası ilə küsülü olmasını necə həvəslə danışır və s. Bu verilişə baxan, müğənninin öz atasına münasibətini eşidən gənc qızlarımız yaxşı nə öyrənə bilərlər? Azərbaycan əxlaqına görə, nəinki qız, ümumiyyətlə övlad atanın, ananın üzünə qayıda bilməz, amma bozbaş verilişlər gənclərə bunun əksini aşılayır. Yaxud Turan İbrahimovun təqdimatında “Günə baxan” verilişində aparıcı əlləri cibində əvvəlcə DJ Çina ilə “məhlə uşağı” kimi hal-əhval tutur, sonra mətbəxə qaçır, ondan sonra da dərdli bir insan, məsələn oğlunu itirən ata-ana studiyaya dəvət olunur, amma DJ Çinanın “dups-dups” musiqisinin müşayiəti ilə. Bu heç bir normal məntiqə sığmır ki, dərdli bir insanı bu cür musiqi ilə studiyaya dəvət edəsən. Sonra da deyirlər ki, Turan jurnalistdir, bəli biz də bilirik ki, Turan jurnalistika fakültəsini bitirib, amma əgər ANS-də doğrudan da onu jurnalist hesab edirlərsə niyə bir dəfə “Milli metr” layihəsini Turanın təqdimatında, “Günə baxan”ı isə məsələn elə Mirşahinin təqdimatında efirə vermirlər? “Milli metr” demişkən yadıma Mirşahinin verilişin anonsunda dediyi “Xüsusilə ağıllı olanlar üçün” fikri düşdü. Bu fikirdən həm də belə nəticə çıxarmaq olar ki, həmin verilişə baxanlar ağıllı, baxmayanlar isə ağılsızdırlar. Burdan sual yaranır ki, Siz əminsinizmi ki, ölkənin bütün ağıllı insanları veriliş efirə gedən vaxtda bütün işini-gücünü atıb onu izləyir? Həmin vaxtda mühüm dövlət əhəmiyyətli işlər həyata keçirən və ya bu verilişi deyil, hansısa xarici telekanalda maraqlı bir proqramı seyr edən insanlar da ola bilər, indi ağıllı olduğunu sübut etmək üçün hamı “Milli metr”imi izləməlidir? Verilişi baxımlı etmək üçün başqa üsullar fikirləşmək olmazdımı?

Mənim imkanım olsaydı ümümiyyətlə bozbaş müğənni və aparıcıları nəinki efirə, heç teleşirkətin darvazasından içəri buraxmazdım. Bu gün gənclərə Alim Qasımov, Zeynəb Xanlarova kimi insanların sənəti təbliğ olunmalıdır. Qoy sənətə gəlmək istəyən gənclər onlardan, Brilyant Dadaşovadan,Sevda və Elmira Ələkbərzadələrdən, Zülfiyyə Xanbabayevadan,Gülyaz və Gülyanaq Məmmədovalardan, Lalə Məmmədovadan, Azərindən nümunə götürsünlər, özünü “ulduz” sayan bozbaş müğənnilərdən yox. Televiziyaya aparıcı kimi işləməyə gələnlər bozbaş aparıcılara deyil, Roza Tağıyeva, Rafiq Hüseynov, Ofelya Sənani, Şərqiyyə Hüseynova, Sabir Ələsgərov, Hicran Hüseynov, Natavan Hacıyeva, Gülşən Əkbərova,Nərgiz Cəlilova,Ülkər Quliyeva, Aygül Qaradağlı,Telli Pənahqızı,Dilarə Səlimova, Rafiq Həşimov, Nailə İslamzadə, İlhamiyyə Rzayeva kimi tamaşaçı sevgisi qazanmış insanlara örnək kimi baxmalı, onlardan öyrənməyə çalışmalıdırlar. Bu cür insanlar milyonların sevgisini qazandığı halda özünü heç vaxt “ulduz” hesab etməyib, halbuki xalq həmişə geyinməyi, danışmağı onlardan öyrənməyə çalışıb. Amma indiki aparıcıların bir çoxu “ulduz xəstəliyi” adı altında əslində şizofreniyadan əziyyət çəkir, özlərini ən tanınmış, ən sevimli aparıcı hesab edirlər. “Böyüklük maniyası” xəstəliyinə yoluxmuş aparıcılar bu gün ya soyunmağı təbliğ edir, ya da tərbiyəsizliyi. Xalq belələrindən nə götürə bilər axı? Bu günlərdə tarix elmləri doktoru Əli Həsənov da bir dövlət xadimi və ziyalı kimi haqlı olaraq bildirdi ki, “Televiziya elə bir institutdur ki, bütün dövlətlərdə cəmiyyət həyatının aparıcı vasitəsidir. Əgər gələcək nəsilləri sağlam, milli mənəvi dəyərlərlə zəngin görmək istəyiriksə, Azərbaycan mentalitetindən dönmədən, inkişaf etdirərək cəmiyyətimizin ayrılmaz bir hissəsinə çevirmək istəyiriksə, ictimai davranış normalarını getdikcə yüksəltmək istəyiriksə, teleradio fəaliyyətinə, efirə cəmiyyətin ən nümunəvi insanlarını gətirək. Tamaşaçı televiziyada eyni xanəndəni, jurnalisti, eyni insanları görürsə, müvafiq olaraq onlardan da nümunə götürür. Bəs onlar ən yaxşı nümunədirmi? Təhlil göstərir ki, nümunə deyil.” Eyni məzmunlu fikri bu gün MTRŞ sədri Nuşirəvan Məhərrəmli də bildirib:“Televiziya kanallarında keyfiyyətli verilişlərin azlığı, şou-biznes verilişlərinin çoxluğu, verilişlərdəki sünilik, bəsitlik, cəmiyyətdə o qədər də nüfuzu olmayan insanların tez-tez ekranlarda görünməsi və örnək kimi təqdim olunması bizi çox narahat edir”.Bu fikirlər Azərbaycanın müasir teleməkanının necə acınacaqlı vəziyyətdə olduğunu təsəvvür etmək üçün kifayətdir. Amma hələ də tənqiddən nəticə çıxaran, nöqsanları aradan qaldıran yoxdur. Çünki nəticə çıxarmalı olanların başla düşünməsi lazımdır, mədə ilə yox.

Çıxış yolu həmişə olub və bu gün də var. Əvvəla “Mədəniyyət” telekanalı mütləq nə vaxtsa açılmalıdır ki, zəngin Azərbaycan mədəniyyəti düzgün istiqamətdə təbliğ olunsun və bozbaş müğənnilər, aparıcılar ora buraxılmasınlar.Ümumiyyətlə isə bizim milli teleməkanı bu vəziyyətdən yalnız inzibati metodlar xilas edə bilər. Türkiyənin özündə də Radyo Televizyon Üst Kurulunun səlahiyyətləri Azərbaycan Televiziya və Radio Şurasının səlahiyyətlərindən dəfələrlə çoxdur. Ona görə də, həmin qurum efirə nəzarəti həyata keçirərkən hansısa telekanalın yayımını dayandıra da bilir. Bizdə isə MTRŞ əvvəlcə gərək hələ bir məhkəməyə müraciət edə. Hansısa aparıcı bir gün efirdə hamının gözü qarşısında soyunacaqsa, yaxud insanları itaətsiliyə çağıracaqsa uzun uzadı məhkəmə çəkişməsinə nə ehtiyac var ki? Həmin verilişin və telekanalın yayımını anındaca dayandırmaq lazımdır ki, başqalarına da dərs olsun, aparıcılara qarşı daha tələbkar olsunlar, hər yoldan keçəni efirə, xalqın qarşısına çıxarmasınlar. Başqa yol isə budur ki, müəyyən müddətə özəl telekanallarda canlı verilişlər ləğv olunmalıdır. Əks halda bizim efirimiz hələ uzun müddət belə bərbad vəziyyətdə olacaq.

Xanlar Xoca

Xəbər oğruları

Xəbər oğruları

Şairə ilhamdan maya gərəkdir!

Anasız cocuğa daya gərəkdir!

Şairəm söyləyir yerindən duran,

Adamın üzündə haya gərəkdir!

Mikayıl Müşfiq

Yəqin ki, bir çox xarici telekanallarda səhər tezdən qəzet manşetlərinin təqdimatını görmüsünüz. Azərbaycanda da belə bir ənənə var, amma eybəcər formada. Ya ancaq rəsmi qəzetlərin xəbərlərini oxuyurlar, ya da kim pul verirsə onun. Başqa variant yoxdur. Amma bu o demək deyil ki, pul verməyənin qəzetini oxumur, onun xəbərlərindən istifadə etmirlər. Hər gün hamının gözü önündə hansısa qəzetlərdən maraqlı məlumatlar kəsilərək götürülür və tamaşaçılara oxunur. Bu həmin mənasız verilişin qlobal düşünmək imkanından məhrum olan daimi tamaşaçısının maarifləndirilməsi, qəzetin nə olduğunu öyrənməsi baxımından əslində yaxşı haldır. Amma nəzərə alanda ki, həmin maraqlı məlumatları kimsə əziyyət çəkib axtarıb tapıb, tərcümə edib, bir başqası redaktə edib, o biri onu səhifəyə qoyub və s. onda bu yaxşılıq puç olub gedir. Deyən lazımdir ki, ay “jurnalist”, istəmirsən qəzetin adını çəkəsən, o zaman özün zəhmət çək, xarici internet saytlarında maraqlı məlumat axtar tap da, başqasının əməyinin məhsulunu niyə istinad etmədən oxuyub oğurluqla məşğul olursan? Məsələn, mən qəzetin dizaynından təxmini bilirəm ki, bu “Yeni Müsavat”a daha çox oxşayır, amma başqası bəlkə də bilmir . Əgər oxuduğun qəzetin adını deməyə çətinlik çəkirsənsə xəbər oğrususan. Elə isə onda obyektiv və tərəfsiz olmaqdan danışmaq, hansısa icra başçısının adını çəkib özünü cəsarətli biri kimi zorla xalqa sırımaq lazım deyil. Yaxşı bilirik ki, hansı telekanal rəhbəri bahalı ərazilərdə torpaq almaq istəyəndə və maneə ilə üzləşəndə icra başçıları tənqid hədəfinə çevrilir, qalan hallarda onlar yüzilliyin adamı da elan oluna bilər, problem deyil.

Bəli,xəbəri istifadə edib,sahibinin, müəllifinin adını çəkməməyin adı oğurluqdur, həm də hamının qarşısında göz görə-görə oğurluq. Deyilənə görə, o veriliş son aylarını yaşayır, gələn mövsümdən efirə buraxılmayacaq, amma bu o demək deyil ki, belə oğurluq hallarına son qoyulacaq. Xeyr. Estafeti davam etdirənlər çoxdur. Az qala hər gün bir informasiya agentliyi, xəbər saytı yaranır, çoxu da xəbərləri, müsahibələri başqasından köçürüb, utanıb qızarmadan altına öz imzasını qoyur. Sonra da özünə haqq qazandırır, “filankəs həmin açıqlamanı verəndə mən də onun yaxınlığından keçirdim eşitdim” deyir. Bundan böyük həyasızlıq olmaz. Belə halları görəndə heyrətdən adamın damarda qanı donur. Nə qədər insanlıqdan uzaq olmaq lazımdır ki, başqa saytın, yaxud agentliyin yazısını öz imzanla verib hələ özünə haqq da qazandırsan, “məni ifşa etməyin”, “axı biz həmkarıq” deyəsən. Əcəba jurnalist ancaq jurnalist olmayanlardanmı yazmalıdır görəsən? Bəs jurnalistikadakı çirkabları kim üzə çıxarmalıdır, kosmonavtlar?

Ən pisi odur ki, bəzi jurnalistlər səviyyəsiz müğənnilərlə o qədər yoldaşlıq edib, müxtəlif pozalarda şəkillərini çəkiblər ki, nə səviyyəsizlik, nə də əxlaqsılıq baxımından onlardan geri qalmırlar. Məsələn, bir də görürsən ki, biri xəbəri ustalıqla oğurlayıb və yazıb ki, “yerli saytlardan birinin verdiyi xəbərə görə”. Bu elə əsl oğru variantıdır. Heç bir oğru axtarılan əşya əlində, ya da evində tutulanda hardan oğurladığını demir, deyir ki, yoldan tapdım, ya da tanımadığım birindən aldım. Eyni varıantdr. O yerli saytın xəbərini oğurlamaq olar, amma istinad etmək olmaz? Niyə sənin oğurluğunu mən üzə çıxarmalıyam və ondan sonra haqq öz yerini tapmalıdır, elə əvvəldən oğurluq etmə də. Sən əgər o yerli saytın xəbərinə ehtiyac duyursansa onda onun adını çəkməkdə sənə imkan verməyən ya qısqanclıqdır, ya da paxıllıq. Bəlkə isti otaqda oturub onun-bunun xəbərinin altına imza qoymaq, piratlıq eləmək daha asandır? Belə müxbirləri redaksiyada heç bir dəqiqə də saxlamaq olmaz, amma görünür bəzi sayt və agentliklərin belələrinə ehtiyacı var ki, ondan-bundan xəbər oğurlasın, yaxud da bu ola bilsin ki, bəzi baş redaktorların savadsızlığından irəli gəlir. Ona görə də, bir material müəyyən müddətdən sonra başqa saytda başqa imza ilə peyda olur.

Cəmiyyəti düzəltmək üçün ilk növbədə onun mətbuatını və televiziyasını təsadüfi adamlardan, bəzi əxlaqsız müğənniləri xalqa namus mücəssəməsi kimi təqdim edən tolikləşmiş şamtutan müxbirlərdən təmizləmək lazımdır. Ondan sonra efirdə də, səhnədə də əxlaqsızlar deyil, əsl sənətkarlar daha çox yer alacaq.

Xanlar Xoca

Fərda toy elədi

Ötən gün paytaxtda yerləşən «Monte-Karlo» restoranında aktyor Fərda Xudaverdiyevin toyu olub. Onun seçimi ilə məclisi «Qala» qrupu idarə edib. Qrup həm aparıcılıq edib, həm də mahnılarını səsləndirib. Məclisi maraqlı edən məqamlardan biri Fərda ilə eyni telekanalda çalışan tele-aparıcılar İlkin Həsəni və Samirin çıxışları olub.

Müğənnilərdən Mətanət İsgəndərli, Röya, Elton, Kəmalə Qaramollayeva, "Şipşirin" Elçin və başqaları mahnı tövhələrini təqdim ediblər. Qonaq sənətçilər arasında canlı və geniş ifa təqdim edən Xumar Qədimova olub. Toy sadəliyi ilə yadda qalıb. Yəni, adət etdiyimiz qeyri-adi hazırlıqlara bu toyda rast gəlinməyib.

Xatırladaq ki, Fərda Xudaverdiyevin ailə həyatı qurduğu xanım sənət adamlarından deyil. O, sevib-seçdiyi bir insanla nigaha daxil olub.

Show-biznes.az

Adam kişi olar…

Anadolu türkcəsində çox bəyəndiyim bir məqam var. Türklər “kişi” sözünü adam mənasında işlədirlər. Azərbaycan dilində isə “kişi” sözü cinsi mənsubiyyəti ifadə edir. Ona görə də bu gün bu sözün hər iki mənasından istifadə etmək istəyirəm.

Bazar iqtisadiyyatı, biznes deyəndə bəziləri çox irəli gedərək son illərdə az qala mənəviyyatını da satışa qoydu, kimi evini satdı, kimi də namusunu. Biri cinsini dəyişdi, digəri sifətini. Sonra da saç yoldular və xoruz savaşları başladı. Hər kəs özünün haqlı, qarşı tərəfin günahkar olduğunu sübut etməyə çalışa-çalışa olan qalan hörməti də ayaq altına atdılar. Bu proses hələ də davam edir və bu işdə əxlaqsız müğənnilərə bəzi televiziyalar şərait yaradırlar. Halbuki elə əxlaqsızların yeri ekran yox küçədir. Əgər bir müğənni efirə qoşulub münasibət bildirmək istəyəndə ağzı söyüş və təhqirlə açılırsa, sonra da bu “münasibət bildirmə” məhkəmə predmetinə çevrilirsə o müğənninin yeri ən yaxşı halda küçədir, eləsini efirə buraxan da elə onun tayıdır. Bax elələrinə adam demək istəyir ki, “adam kişi olar”.

Qadın da, kişi də gərək birinci adam ola. Adam olmağın da şərtləri var. Deyirlər ”Çağırıldığın yerə ar eləmə, çağırılmadığın yeri dar eləmə”. Əgər səni sayıb, adam bilib harasa dəvət ediblərsə, gələcəyini deyib də, bir saat qalmış mesaj yazıb gələ bilməyəcəyini, qarnının ağradığını bəhanə edəcəksənsə səndən nə adam olar, nə də ki kişi. Kişi verdiyi sözü tutar, söz verib dalından qaçana nə deyilirsə hamı bilir. Amma bir tərəfdən belələrini qınamaq da olmur. Bütün günü xoruz kimi döyüşənlərdən başqa nə gözləmək olar ki?! Kişi əzilib büzülməz, üzünə pudra, dodağına pomada sürtməz,qaşını dartıb alnına qoymaz, sinəsinə silikon qoydurub, dodağına gel vurdurub özünü Bagiraya oxşatmaz. Kişi kşi kimi olar. Əgər özünə kişi deyən biri qadın kimi gözəllik salonuna, estetik mərkəzə gedəcəksə ondan adamlıq gözləmək özü də axmaqlıqdır. Keçmiş Sovet dövründə belələrini psixi xəstə kimi dəlixanaya salır, ya da məcburi müalicəyə cəlb edirdilər, indi isə efirə çıxarıb əlinə mikrofon verirlər. Belə yerdə Kamran Həsənlinin "Qoluboy"lar efirdən düşmür” sözlərini xatırlamamaq olmur. Telekanalların bəzi aparıcıları ya maviləşib,ya da artıq maviləşmək üzrədir. Avropaya inteqrasiya deyəndə yəqin bəziləri hələ də elə düşünürlər ki, azlıqların faizi artırılmalıdır, ona görə də bəzi özəl telekanallar bu siyasəti asta-asta həyata keçirirlər. Qaşını götürən, burnunu rəndələyən müğənnicik “kişi”lər həmin televiziyaların artıq simasına çevrilməkdədir, külək əsir, onlar münasibət bildirir, yağış yağır yenə onlar, kiminsə ailəsi dağılıb onlar, kimisə evləndirirlər yenə də onlar. Hanı bəz bu millətin əsl sənət nümayiş etdirən sənətkarları? Dünyada Azərbaycan musiqisini bu gün Alim Qasımov və Sevda Ələkbərzadə tanıdır, Türkiyədə Azərbaycanın müasir estrada musiqisini Brilyant Dadaşovaya görə tanıyırlar, Qarabağ, Azərbaycan-Türkiyə dostluğu deyəndə Türkiyədə hər kəs Azərinin populyar etdiyi “Çırpınırdı Qara dəniz” mahnısını zümzümə edir, bəs niyə efirdə onlar deyil, küçə musiqiçiləri at oynadır görəsən? Niyə efirdə Şövkət Ələkbərova, Rübabə Muradova, Rəşid Behbudov, Gülağa Məmmədov, Məmmədbağır Bağırzadə kimi sənətkarların, canlı əfsanəmiz olan Zeynəb Xanlarovanın deyil, hansısa tin uşağının mahnıları səsləndirilir? Biri deyir “başım ağrıyor”, o biri deyir “ay qız oyan” və s. Gənclərin musiqi zövqü korlanır, yaşlıların isə əsəbləri. Ağcaqum çöllərində min oyundan çıxan, atasını qapısından qovanın biri də bu gün Azərbaycan səhnəsində ulduzluq iddiasındadırsa, fəxri adı olmadığından gileylidirsə, vay bizim halmıza, vay musiqimizin halına. Üzeyir Hacıbəyov əgər bilsəydi ki, onun az qala əlifbasını yaratdığı Azərbaycan musiqi sənəti bu kökə düşəcək, səhnəmizdə bagiralar, natavanlar, röyalar, rəqsanələr,xuramanlar, xatirələr, ildə ən azı bir dəfə plastik əməliyyat keçirən xoruzlar meydan sulayacaqlar yəqin ki, başqa peşə seçərdi. Kişi də qaşını alar, özünü braziliya qızlarına oxşadar? Kimin gəlinisən, axı sən qaşını alırsan? Adam kişi olar! Amma təbii ki, bu sözüm xoruzlara aid deyil, çünki xoruzlar bioloji cəhətdən quşlar fəsiləsinin toyuqkimilər dəstəsinə aiddirlər.

Xanlar Xoca

Şoumen jurnalistlər

Bəzən yaşlı adamlardan soruşanda ki, filan hadisə nə vaxt oldu, deyirlər ağaclar çiçək açanda, yaxud kəndi sel basanda. Yəni bu milli xronoloji metodlardan biridir. İndi bu üsuldan istifadə edərək deyim ki, diaspora naziri Nazim İbrahimov hələ Ukraynada səfir olan illərdə qəzetlərdən birində hansısa telekanal rəhbərinin xanım əməkdaşlara romantik təkliflərindən o qədər yazıldı ki, axırda səhv etmirəmsə qəzetlə telekanal məhkəmədə üz-üzə gələsi oldular. Nəsə axırı xeyir oldu. Ümumi dil tapa bildilər və o mövzuya bir daha qayıdan olmadı, qəzet də yönünü dəyişdi. İndi bu günlərdə qəzetdə maraqlı bir yazı oxudum. Sən demə, ANS-in “Günə baxan” verilişinin aparıcısı Turan İbrahimov artıq şoumen deyil, jurnalist imiş. Bəli, bəli. Düz oxudunuz. Məlum yazıda bizdən sitat gətirilməsə də biz həmin yazıdan sitat gətirəcəyik, çünki çox maraqlıdır. Deməli belə: “Bu günlərdə qəzetlərdən birində televiziya verilişləri haqqında məqalə oxudum. Sitat gətirmək fikrim yoxdur. Amma yazı yalnız bir ovqat üzərində qurulmuşdu: hər şey pisdi!!! Vəssalam. Ola bilər ki, nələrsə pisdir. Amma bu, hələ hər şey deyil.” Düzdür. Bu hələ hər şey deyil!
Əvvəla onu qeyd edim ki, mən yazılarımı ancaq Qaynar.info üçün yazıram, teleproqramların tənqidinə həsr olunmuş “Dəqiq,vicdanlı və qərəzsiz” adlı yazımı isə yeni fəaliyyətə başlayan qəzetlərdən biri elə ilk nömrəsində yəqin mövzuya böyük maraq olduğunu hiss etdiyi üçün bütöv bir səhifədə yerləşdirmişdi və bundan yalnız başqaları oxuyub mənə bildirəndən sonra xəbər tutmuşdum. Qonorar cəhənnəm, heç olmasa yazını səhifəyə qoyandan sonra gərək xəbər verəydilər. Həmin yazımda yaxşı verilişlər haqqında da yazılmışdı, məsələn “Ağıl dəryası” və onun aparıcısı haqqında. Yəni biz hər şey pisdir yox, bir çox şeylər pisdir və düzəldilsə tamaşaçıya “kanalı dəyişməyin”, “diqqətiniz bizdə olsun”, “bizi qaçırmayın” deməyə ehtiyac olmayacaq deyirik. İndi isə keçək Turanın jurnalistliyinə. Bəli, əgər “vozvrat”ı satışından çox olan kağız parçası qəzet adlanırsa, kifayət qədər tamaşaçı auditoriyası olan Turan niyə jurnalist olmasın ki? Turan jurnalistdir, həm də yaxşısından. Hətta düşünürəm ki, onu gələcəkdə Mətbuat Şurasının İdarə Heyətinə üzv seçib, sonra sədrliyə də gətirmək olar. Niyə də yox? Hə bu məşhur sual lap yerinə düşdü: “Niyə də yox?” “Xəzər” tv-nin aparıcısı Səxavət Nur bu sualı lap dillər əzbəri edib və müəlliflik hüququ da ona məxsusdur, ona görə də sualı verib müəllifin adını çəkməmək, istinad etməmək qanunla qadağandır. Hə, başına döndüyüm Səxavət elə ki, ATV-nin görücü Zirəddin sayəsində reytinq cədvəlində sürətlə irəlilədiyini görüb təcrübədən yararlanmaq qərarına gəlib. Amma özünəməxsus şəkildə. Bu barədə görün dəyərli oxucu mənə nə yazır:”Bir verilişə baxırdım, elə əsəbləşmişəm ki, bunu sizinlə bölüşüm dedim, bəlkə bir az sakitləşdim. “Xəzər”də Səxavətin apardığı “Niyə də yox” verilişindən danışıram. Təsəvvür edirsiz insanları bu qədər ələ salmaq nə deməkdir? Kim verib bunlara bu ixtiyarı? Bir həftədir anons verir ki,bəs filan baxıcı belə dedi, belə gəldi-belə getdi. Düzü mən verilişə baxmaq həvəsində deyildim. Təsadufən evdəkilər bu proqramı izlədilər. Və orda olan qara-qara söhbətlərdən mənfi enerji ilə yükləndiyimi görüb yan otağa keçdim. Amma evimiz o qədər də böyük olmadığından televizorun səsi gəlirdi. Evdəkilər də maraqla oturub bu “verilişi” və ordaki məsələnin sonunu gözləyirdilər. Mən də məcburən bu səsi dinləməli oldum. Və bu qədər ağır, mənfi enerji ilə yüklənmiş dinləmələrdən sonra cin-şeytandan danışanın sonda aktrisa çıxmagı məni lap cin atına mindirdi.Bir tamaşaçı olaraq bu dərəcədə aldadıldıgımı və bütün ətrafımın, olduğu kimi desəm, ələ salındıgını görüb necə əsəbiləşməyəsən? Vallah mənim o Səxavətə ciddi insan kimi hörmətim var idi. Amma reytinq xatirinə 9 milyon camaatı ələ salmaq vallah biabirçılıqdır. Guya bu özünü xoş məramlı bilib, hansısa falçını reklam eləməyib, aktrisa çagırmagı üstün tutub.Çünki baxıcılar fırıldaqçılardı.Bəs camaatı reytinq xatirinə belə aldatmağın adı nədir? Ondansa əsl baxıcı çağırardı. Təsəvvür edin. Bir saat yarım verilişi dinləyib mənfi enerji ilə yüklənirsən, sonda da üstəlik aldadıldığını görüb ondan betər əsəb keçirirsən. Belə özbaşınalıq olar? İnanırsınız həyət qonşularım da məni görüb "Görürsən necə ələ saldılar axşamın bu vaxtı bizi" deyə eyni əsəbi yaşadıqlarını göstərdilər.”

Düzü mən sevimli oxucumla tam razı deyiləm. Axı Səxavət BBC və ya CNN-də, həm də dünya şöhrətli aparıcı deyil ki, onu 9 milyon izləsin. Azərbaycan telekanallarının ən baxımlı dövrü 1993-cü ilin iyun-iyul ayları olub. Çünki həmin dövrdə Azərbaycan Ali Sovetinin iclasları birbaşa translaysiya olunurdu və həqiqətən də o vaxt balacadan tutmuş böyüyə kimi hamı işini atıb televizor qarşısında vəzifə sahiblərinin uşaq kimi danlanmasına tamaşa edirdi. Televiziyaların indiki durumu ilə o vaxtkı vəziyyət arasında yerlə göy qədər fərq var. İndi tam əksəriyyət əsasən xəbərləri və Prezidentin çıxışlarını, fərman və sərəncamlarını Dövlət Televiziyasında dinləyəndən sonra xarici telekanalları seyr edir, çanaq antenni almağa imkanı olmayan kənd camaatı isə qeybət verilişlərinə baxmaqdansa elə öz aralarında bir-birinin qeybətini edib, sözünü danışmağı üstün tuturlar. Bir də hər gün mal-qaranın altına, toyuq-cücənin ayaqlarına, əkdikləri xiyarın, balqabağa fikir verirlər ki, nəsə bir yenilik olan kimi dərhal Bakıya hansısa xəbərsiz qalan telekanala zəng vurub desinlər ki, bəs bizim inək üçayaqlı buzov doğub, yumurtanın üstündə nəsə yazı var, 2 metrlik xiyar bitib və s. O telekanalın xəbər moderatoru da bu xəbəri elə təqdim eləsin ki, sanki azərbaycanlı kosmonavt Marsa uçub. Bütün bunlar jurnalistikadır. İndi jurnalist təkcə Turan deyil ki. ATV-də Zaur Baxşəliyev, Azər Axşam, Dilarə Əliyeva, Elçin Əlibəyli, Oqtay Əliyev, “Xəzər”də Zaur Kamal, Səxavət Nur, “Burç Fm”-də Çiçək, ANS-də Gülnarə Məmmədova, Qorxmaz Əlili, Çingiz Əhmədov, Elgiz Əkbər, Rövşanə Bektaşi, 102 Fm-də Elnarə, Tofiq Həsənsoy, Spacedə Xədicə Mövlazadə, “Lider”də Rəhim Rəhimli, Murad Arif tanınmış jurnalistlərdir. Murad Arif həm də görkəmli bəstəkardır və onun musiqiləri dünya ulduzları tərəfindən sevilərək oxunur. Məsələn bu günlərdə Britney Spears deyib ki, “Ay qız oyan” çox gözəl mahnıdır, amma bilmirəm bəstəkar onu oxumağıma icazə verərmi, deyilənə görə Azərbaycanda hansısa mahnını oxumamışdan qabaq onun bəsətəkarından, sözlərinin müəllifindən və həmin mahnını ilk dəfə oxuyan müğənnidən də halallıq, icazə-filan almaq lazımdır, amma qorxuram məndə o səs imkanları yoxdur deyə icazə verməyələr, arzum gözümdə qala.” Yəni ki, bizdə belə mahnılar, bəstəkarlar, müğənnilər , jurnalistlər yetərincədir, sadəcə qədrini bilmirik. Təəssüf ki, Murad Dadaşov kimi jurnalist hazırda “Lider”də fəaliyyət göstərmir. Onun “Maşın” realiti şousu araşdırma jurnalistikasının ən gözəl nümunələrindən idi. Amma darıxmaq lazım deyil, xalq arasında deyilənə görə, yaxın zamanlarda biz yenidən həmin jurnalist araşdırmaları ilə tanış ola biləcəyik. Jurnalist kimi televiziyada Rəqsanənin, Röyanın, Xuraman Şuşalının, Natəvan Həbibinin, adını çəkmədiyim bir çox başqalarının da yeri görünməkdədir. Gəlin ümid edək ki, gələn mövsümdə onları da araşdırmaçı jurnalist qismində ekranda görüb efirdə dinləyə biləcəyik.
Amma hər şey bir yana qalsın, bizim bu araşdırmaçı jurnalist Turanın təqdim etdiyi “Günə baxan” verilişi nədənsə ANS tv-nin saytında belə təqdim olunur: “Günə baxan” musiqili-əyləncəli tok-şou”. Biri mənə izah eləsin, bu tok-şou nəmənədir və şou aparıcısına nə deyilir?..

Xanlar Xoca

Acı həqiqət

Düz deyiblər ki, “qulaq gündə bir söz eşitməsə kar olar”. Müğənni Sevda Yəhyayeva qulaqların kar olmaması üçün deyib ki, “sənətçi utanmamalıdır”. Yəni ki, sənətçi gərək utanmaz ola. Guya ki, utanırdılar, bu da mənfi bir hal imiş, Sevdanın fikrincə belə olmamalıdır. Əslində bu utanmazlıq cəmiyyətimizin hər sahəsində var və hətta çoxdur. Məsələn biri utanmadan rüşvət alır, digəri aparıcı qismində utanmadan efirə, məsələn “Arsız tv”-yə çıxıb ağzına gələni danışıb, özü də etiraf edir ki, “mən hörmətsiz və ədəbsizəm”, bir başqası kiminsə elmi işini öz adına çıxır, o biri içində həşəratlar üzən rəngli suyu yüz faiz meyvə şirəsi kimi camaata sırıyır və s. Yəni utanmazları biz və siz hər gün görürürk, onlar hər yerdə var. Elə jurnalistlər arasında da. Məsələn bəzi utanmaz müğənnilərlə daha çox təmasda olan jurnalistlərlə iki dəqiqə ünsiyyətdə olanda dərhal məlum olur ki, adamda artıq problemlər var, özünü bir az dartır guya ki, bu hansısa dünya ulduzu filanla həmsöhbət olub nə vaxtsa. Belə də baxanda heç dünya ulduzunu da hansısa əhəmiyyətsiz bir yerə qaravulçu qoymaq olmaz, o ki ola bizim bir-birinin saçını yolmaqla, ya da hansısa məmurun altına yıxılmaqla “ulduz”laşanlar. Ola bilər məndən inciyənlər olsun, amma bir içim su onlara yetər. Bis isə qaldığımız yerdən davam edək. Hə, onu deyirdim axı, bizim mətbuatda hər cür adam var, yal yeyəndən tutmuş bal yeyənə qədər. Di gəl, üzü üzlər görmüş elə adam var ki, balı da adam kimi yeyə bilmir. Özünü mətbuatın ulduzu sayır, yazılarının guya çox “tıklanma”sı ilə öyünür. Amma bu ölkədə internetdən az-çox anlayışı olan uşaq da yaxşı bilir ki, sayğac kimin əlindədir və ondan necə istifadə edir, yenicə sayta qoyulan xəbərin oxunma sayı qəfildən necə mini keçir. Həm də kiminsə yazısının çox oxunması da o demək deyil ki, onu sevərək oxuyurlar. Yazını oxuyanların dodağının altında nə deməsi onun oxunma sayından daha önəmlidir. Kobud da olsa bir misal çəkəcəm. Türkiyədə Matilda Manukyan adlı bir erməni qadın 10 il ardıcıl olaraq vergi rekordçusu olub və buna görə mükafatlar qazanıb. Amma o bu rekordu kitab satmaqla, fabrik,zavod açıb nəsə istesal etməklə deyil, “ümumxanalar” saxlamaqla qazanmışdı. Özündən başqa kimsəni bəyənməyən, amma yal yemək üçün kiminsə qarşısında ikiqat olanların Matildadan bir fərqi yoxdur məncə, olsa da adlarında olar, məzmunu eynidir, hər ikisi rekordçudur və bununla fəxr edir. Bizdə bəziləri kitabı da elə satır ki, kitabı lap gözdən salır. Bəziləri isə hələ də hökumətdən yeyə-yeyə bir ayağını da müxalifətə tərəf qoyur ki, birdən vəziyyət dəyişsə bunun güzəranı dəyişməsin. Məsələn, məmur var ki, bir neçə mətbuat vasitəsi yaradıb, amma həmin mətbuat vasitələrindən birində də Əli Kərimlinin məqaləsinə tutarlı bir cavab verən olmadı, yalnız kiminsə açıqlamasını verməklə kifayətlənib Əli Kərimli ilə körpünü yandırmamaq xətti götürdülər. Təkcə mətbuat deyil, hər gün telini darayıb poz verib hansısa mövzuda nəsə qırıldadan politoloq ekspertlərin də arasında biri tapılmadı ki, belə bir cavab verə, yaxud da “Washinqton post”a bir məqalə yaza. Əli Kərimli “Yazını pulla dərc etdirib” deyənlər də oldu. Bəs il uzunu bu hökumətin hesabına pul qazanan, obyekt işlədən bir deputatda ya məmurda müxalifətdə olan Əli Kərimlinin pulu qədər pul olmadımı ki, “Washinqton post”da bir məqalə çap etdirsin? Yoxsa “Washinqton post”da məqalə çap etdirmək Polat Alemdarı, Hadisəni, 50 Centi, Akonu Bakıya gətirməkdən də çətin bir iş olub,xəbərimiz yoxdur? Az qala qulluqçusunu da internetdə axtarıb Filippindən sifarişlə gətirdən məmur istəsə “Washinqton post”u ofis qarışıq alardı. Ona görə də, birdəfəlik deyin ki, biz hazıra nazir olmaq istəyirik də.

Qarabağ üçün ürəyi yanan oğlan film çəkdirməkdən öncə yaxşı olar ki, Qarabağda qol qıçını itirmiş oğlanlara bir əl tutsun, bu elə ən böyük vətənpərvərlik olar, yoxsa Qarabağı almamış yalandan uşaqlar kimi “dava-dava” oyunu göstərməyin mənası nədir görəsən? Gənc yaşında vətən uğrunda əlil olmuş bir insan onun sağlamlığı bahasına zənginləşən birinin çəkdirdiyi filmə görə hər halda “çox sağ ol” deməyəcək.

Sonda onu da qeyd edim ki, ötən həftə AXCP sədrinin bloqunun dağılması haqqında xəbəri oxuyanda maraq məni bürüdü, çünki o bloqda hackerləri cəlb edəcək bir şey də yox idi, ona görə mən də Wordpressin adminstrasiyasına müraciət etdim ki, doğrudanmı belə bir haker həmləsi olubmu, ya yox? Məlum oldu ki, Wordpressin hətta tarixində haker hücumu nəticəsində bloq dağıtma halı qeydə alınmayıb. Kişilkdən danışan AXCP sədri hədəfi düz seçməyib və əsassız ittiham etməyə yenə də tələsib. İndi Əli Kərimli öz bloqunu və ya parolunu kimə etibar edir bilmirəm, amma hər halda bloqla məzələnənləri öz ətrafında axtarsa daha effektli olar, nəinki əks tərəfdə. Bu araşdırmanı elə Əli Kərimlinin bloqun dağılmasından danışdığı kişiliklə bağlı yazısını oxuyandan dərhal sonra aparmışdım, sadəcə gözlədim ki, bəlkə tv və mətbuatda sinəsinə döyənlər məndən qabaq nəsə edərlər. Təəssüf ki, ölüm-itim xəbəri yaymaqda lider olanlardan səs çıxmadı, ya da ola bilsin yenə ayaq yeri saxladılar.

Bir sözlə Sevda Yəhyayeva narahat olmaya bilər, onun görmək istədiyi formada adamlar çoxdur. Çünki bu cəmiyyətdə əksəriyyət istəyir ki, oğlu olsun.

Xanlar Xoca

Marianna depressiyaya düşüb

Bu günlərdə ad gününü qeyd edən Məryəm kimi tanıdığınız rəqqasə Marianna Cəbrailovna Süleymanova depressiyaya düşüb.

Belə ki, "Neolit" restoranında dostları ilə birgə ad gününü qeyd edən rəqqasə sürpriz hədiyyə gözləyirmiş və həmin gün xalq artisti adı alacağına ümid edirmiş. Lakin ümidləri özünü doğrultmayanda rəqqasə dostlarına gileylənməkdən özünü saxlaya bilməyib. Tədbirdə iştirak edənlərdən birinin verdiyi məlumata görə, 37 yaşını qeyd edən rəqqasə milli rəqslərin ən gözəl ifaçısı olduğunu deyərək Az'rbaycanda rəqs sənətinin inkişafının məhz onun adı ilə bağlı olduğunu iddia edərək əməyinin qiymətləndirilməməsindən narazılıq edib. Dostları onun könlünü nə qədər almaq istəsələr də Marianna acığından o ki var yeyib. Hazırda rəqqasənin depressiyada olduğu barədə xəbərlər yayılıb.

Show-Biznes.az

Nura: «Müğənni sözü «fahişə» sözü ilə bərabər tutulur»

Nura Suri şok açıqlamalar verib.

Milli.az-a müsahibə verən Nura müğənnilərdən, müğənnilərə olan münasibətdən, çou-biznesin mövcud durumundan danışıb: "Yalandan ad çəkmək istəmirəm. Bizim şou-biznesdə olan müğənnilər dünya ulduzları ilə müqayisə ediləsi deyil. Burada söhbət istedaddan getmir. Sadəcə olaraq dünya ulduzlarının ətrafında çox güclü menecer və prodüserləri var. Ledi Qaqanı misal çəkim. Onun üzərində konkret bir imic formalaşıb. Buna uyğun mahnılar və kliplər hazırlanır. Bizdə güclü komanda olmadığından pərakəndəlikdir. Həm də bizim dünya standartlarına uyğun bir ulduz yarada biləcək şirkətlərimiz yoxdur. Müğənni hələki öz gücünə arxalanır. Mən özüm üçün həm menecerəm, həm də prodüser. Əslində, bu, düzgün deyil. Mən mahnı ifa etməliyəm. Qalan işlərlə komanda çalışmalıdır. Ona görə də, bizim vaxt, pul problemlərimiz ortaya çıxır.Götürək «Eurovision»a gedən iştirakçılarımızı. Getdilər oxudular və bir çox insanlar onları tanıdı. Bəs sonra? Samirlə Elnur bizə yaxın olan Tarkan, Dima Bilandan əskik deyillər ki, artıqdırlar. Haradadırlar onlar? Hazırda onların kənara çıxmaq imkanları yoxdur. Çünki ətrafında təşkilatçı yoxdu. Dünya səhnəsinə çıxmaq müğənninin özündən asılı olan bir iş deyil. Bizdə bunu bacaran insanlar yoxdur. Burada tək maliyyədən söbət getmir. Mənim albomum hazırlananda studiyada oturub ən xırda işlərlə belə maraqlanmaq məcburiyyətində qlamışam. Əslində isə bu, mənim işim deyil. Sonda isə satışdan bir qara təpik qazana bilmirəm. Əksinə, pul xərcləyirsən.

Məndən heç kim inciməsin, müğənnilərdə günah görmürəm. Bu gün reytiq xatirinə qalmaqal mövzusu önə çəkilib. Bu, gənclərə yaxşı örnək deyil. Bu gün hansı istiqamətə doğru addımlayırıq, bəlli deyil. Dəfələrlə olub ki, öz müsahibəmə qulaq asanda, yaxud oxuyanda şoka düşmüşəm. Cümlədə fikir bitəndə, yaxud montaj ediləndə, ortaya başqa bir fikir çıxır. Kimsə özünü təsdiqləmək üçün məni ağılsız göstərməyin nə xeyri var? Bəzi gənclər özlərini bizə oxşatmağa can atırlar. Bu cür təqdimat onların təfəkkürünə də yanlış təsir göstərə bilər. Əgər hansısa bir müğənni tərbiyəsizdir, ağzının danışığı bilmir, bax onu təbliğ eləmək lazım deyil.

Bir-iki müğənnini çıxmaq şərti ilə hamısı normal insanlardır. Hərdən şou-biznesi elə təqdim edirlər ki, guya bu mühit mərifətsiz, əxlaqsız bir yerdir. Verilişlərin birində qonaqlardan birinə sual edildi ki, «müğənnini ailənə gəlin gətirərsən?». Çox pis oldum, elə bil ki, müğənni sözü «fahişə» sözü ilə bərabər tutulur. Belə çıxışlar, insanda ikrah hiss oyadır. Ümumiyyətlə, hər bir insan söz deyəndə, mahiyyətinə varmalıdır. Niyə məhz müğənni? Əgər bir insan müğənnidirsə, bu, o demək deyil ki, o, əxlaqsızdır. Bu, hər sahənin adamında ola bilər.

Bizdə peşəkar müğənni deyəndə, bilmirəm nəyi nəzərdə tuturlar. Mən peşəkar deyəndə, hazırda Sevda Ələkbərzadənin adını çəkə bilərəm. Canlı alətlərlə oxuyur və dünyanın demək olar ki, yarıdan çoxunda konsert proqramı ilə çıxış edib. Baxmayaraq ki, bizim şou-biznesdə bir çoxları onu bəyənmir və tənqid etməkdən belə çəkinmirlər. Halbuki özləri Biləcəridən o tərəfə çıxa bilməyiblər. Toyda pul qazanan müğənnilərə peşəkar deyə bilmərəm. Belə götürəndə konsertindən, albom satışından heç kim pul qazana bilmir. Əgər mənim fikrimlə razılaşmayıb, peşəkar olduqlarını sübut etmək istəyirlərsə, dünya kanalları var. MuzTv, MTV və s. kliplərini orada yayımlasınlar və dünya xalqı Azərbaycanın sənətçisini görə bilsin. Biz hələki dünya səhnəsində caz və muğamlarımızla tanınırıq. Amma pop musiqisi ilə tanıdan yoxdur. Bunu bacaran varsa, meydana çıxsın. Kimsə özünü peşəkar adlandırırsa, dünya səviyyəli müsabiqələrə çıxsın. Məşhur və peşəkar münsiflər heyətinin qarşısında canlı ifa nümayiş etdirsinlər. Elementar Yaltada keçirilən «Novoya volna» müsabiqəsindən danışım. Bir dəfə də olsun, azərbaycanlı iştirakçını orada görə bilməmişəm. "

Nura arada müsəlmançılıqdan da danışıb və deyib ki,"Hələki müğənnilər efirdə daha çox pis tərəfdən göstərilir və bunun əvəzində bəzi verilişlər reytinq qazanır. Ümumiyyətlə, isə heç kimin qanadları yoxdur, heç kim məleykə deyil. Hamının bir səhfi var. Göz önündə olan insanın səhfini qabardıb, onunla reklam qazanmaq istəyənlər çox gülməli görünürlər. Onların bu hərəkəti müsəlmançılığa yaraşmır".

Günelin sevgilisi kimdir?

Bu yaxınlarda "Yeni səhifə" adlı klipi ilə həyatında yeni səhifə açdığını deyən Günel Zeynalovadan yeni xəbərlər var. Müğənni Milli.az-a şəxsi həyatı haqqında danışarkən deyib ki,"«Artıq mən sevirəm və sevilirəm. Əhval-ruhiyyəm əvvəlcədən dediyim kimi xoşdur və bunun belə davam etməsini arzulayıram». G.Zeynalova «Bu barədə çox danışmaq istəmirəm. Şəxsi həyatımı qapalı saxlamaq, bunun müzakirəyə çıxarılmasını istəmirəm. Toy barədə isə hələ düşünmürəm» desə də show-biznes.az onun yeni sevgisi ilə bağlı bəzi məlumatlar əldə edə bilib. Belə ki, əldə etdiyimiz məlumatlara görə, Günelin sevib sevildiyi şəxs klipmeykerdir və onun yeni klipini də çox güman ki, həmin rejissor ekranlaşdıracaq. Həmin insanla Günelin dostluq münasibətləri hələ Türkiyədə yaşayarkən mövcud olub və dərdini çox vaxt onunla bölüşüb.

Qeyd edək ki, Günel Zeynalova ilə Türkiyədə 8 il sevib-sevildiyi Rza Zərrabın münasibətləri bir müddət əvvəl Ebru Gündeşin üzündən düşmənçiliyə çevrilib və keçmiş sevgilisi müğənnidən İstanbul prokurorluğuna iki ərizə ilə şikayət edərək həbs olunmasını istəyib.

Qələm hara, şam hara?

Deyirlər “ilan ulduz görməsə ölməz”. Bizim bu cəmiyyətdə də elə adamlar var ki, onların səhvini üzünə deməsən narahat olurlar, mütləq nəsə edirlər ki, kim olduğunu deyəsən. İndi haqqını tələb edənə, düz danışana çox vaxt ya demaqoq deyirlər, ya da dəli. Ona görə də çox adam elə harda nə istədilər, nə qədər istədilər verir ki, təki adına demaqoq, ya da dəli deyilməsin. Halbuki bu sözdən narahat olmaq lazım deyil əslində. Atalar min il əvvəl deyiblər ki, “Meymun baxar güzgüyə adını da qoyaq özgəyə”. Yəni ki, kimsə sənə dəli, ya da demaqoq deyirsə deməli səni güzgü bilib özünü görüb, eyb etməz qoy desin, “İti sahibinə görə vurmazlar”. Gərək vəzifəsinə, işinə görə yola verəsən, amma öz haqqını qorumaq şərtilə. Haqqını qapısında qoruya bilməyənlər isə hər şeyi “yuxarılar”ın üstünə atmaqla öz vətəndaşlıq borclarını bitmiş hesab edirlər. Halbuki əvəzində elementar hüquqlarını bilsələr və müdafiə etməyə kiçik bir təşəbbüs göstərsələr daha yaxşı olardı. Amma əvəzində nə edirlər? Harda bir sözünü,danışığını bilməyən, harda nə gəldi deyən manıs var, harda bir lüt, bədəni çöldə, abır-həyası bayırda qalmış müğənni var ona ya çəpik çalırlar, ya da üzündən öpüb, əlindən tutmaq üçün basabas salırlar, buna da imkan çatmayanda gic mahnılarını “zəngimcell”ə qoyurlar və təsadüfən bu cür birinə zəng edəndə zəng etdiyinə peşman olursan.
Bayaq dəli dedim yadıma başqa bir məsələ düşdü. Aprelin 1-i saytların birində Rəşad Məcidin çox doğru bir fikrini oxudum ki, “Camaatın yumor hissi elə bil ölüb. Hamı robotlaşıb. Zarafat heç kimə çatmır.”
Razılaşmamaq olmur. Məsələn, həmin gün “Röya Aygünlə barışdı” başlıqlı bir xəbər yayıldı. Aygün inadla susdu və heç bir münasibət bildirmədi, amma qeyri-etik bir ifadə də işlətmədi, Röya isə tələsik də olsa mədəni şəkildə xəbəri təkzib etdi, hələ barışmaq fikrində olmadığını izhar etdi. Amma prodüsseri Kənan adlı biri Anspressə deyib ki, "Dəlinin biri ağlına gələni yazıb, hamı da inanıb". Təbii ki, kiminsə haqqında əlində heç bir dəlil sübutu olmadan bu ifadəni işlətmək adi iş deyil. Bu ifadəyə görə bu adamı rahatca məhkəməyə vermək, dediyini isbatlamağı tələb etmək olar, amma necə deyərlər “yuxarı baxırsan bığdır, aşağı baxırsan saqqal”. Arada Röya var axı, məcbursan Röyaya görə üstündən keçəsən. Həm də bağışlamaq böyüklükdür. Biz axı bəzi müğənnilər kimi hər sözün başına ip salan deyilik ki, ucundan tutub ucuzluğa gedək və kiminsə haqsız olduğunu sübut etməyə çalışaq. Həm də prodüsseri məhkəməyə vermək də adımıza yaraşmır. Cüzi maaşa işləyən adamdan nə təzminat tələb etmək olar ki? Məncə hər şeyi səbrlə yola vermək lazımdır. Onsuz da xalqın gözü tərəzidir.
İndi bir az da Azərbaycanın “Eurovision”dakı iştirakı barədə. Azərbaycan artıq üçüncü ildir ki, bu müsabiqədə iştirak edir, amma hələ də mən o müsabiqədə milli musiqini və gözəl Azərbaycan dilini eşitmirəm. Gedənlər ya ingilis dilində qışqırırlar, ya da gödək paltarları ilə “üzümüzü ağ edirlər”. Azərbaycanda bu qədər istedadlı bəstəkarlar var, hansı ki, Aygün Səmədzadə, Eldar Mansurov, Nadir Əzimov, Vüqar Camalzadə və adlarını çəkmədiyimiz başqaları kimi adları dərhal yada düşür,amma müsabiqə üçün mahnını əcnəbi yazır. Niyə görəsən onların bacarığından istifadə edilmir, hansısa bəlkə də heç xəritədə Azərbaycanın yerini bilməyənlər bizə musiqi yazır və ya Araş kimi biri bizi təmsil edib azərbaycanlı olmadığını da hər dəfə təkrar edir. Guya bu xalqa lazımdır o? Bu xalqın Xətai, Həzi Aslanov, Heydər Əliyev kimi oğulları olub, təbii ki, Araş azərbaycanlı ola bilməz. Mən ona inanıram. Amma bu xalqı Avropaya da öz milli musiqisi ilə tanıtmalıyıq. İndi görək “Drip drop”da hansı milli musiqi elementi var? Nə dili millidir, nə də musiqisi. Yaxşı fərz edək ki, bir möcüzə oldu, Səfurə oldu qalib, bu Azərbaycan mədəniyyətini təbliğ etmək üçün bir fayda verəcəkmi? Verməyəcək. Amma Harel Skaatın “Milim” mahnısı İsrail xalqının qədim mədəniyyətini, dilini çox gözəl təbliğ edəcək, qalib olsa da, olmasa da. Avropa bu dili bir də duyacaq, bu mədəniyyəti bir də tanıyacaq. Yoxsa Azərbaycandakı bəzi müsabiqələr kimi sonra “Türkiyə bizə 12 xalı vermədi” deyib nə var ki, umu-küsü etməyə. Məncə müsabiqə ədalətli keçirilirsə Azərbaycan da, Türkiyə də 12 xalı Ermənistanı çıxmaq şərtilə istədiyi ölkəyə verə bilər və bundan inciməyinə dəyməz. Qalib olmaq üçün sənət göstərmək lazımdır, çılpaq ayaq, ya da sinə yox. Bu müsabiqədə əgər heç olmasa köhnə estrada mahnılarımızdan, dahi bəstəkar Tofiq Quliyevin musiqilərindən ifa olunsaydı mən müsabiqənin favoriti olacağımıza inanardım, amma Səfurə Əlizadə və “Drip drop”la buna inanmaq bir qədər çətindir. Hər halda Səfurənin qalib olmasını arzu etməyə məcburuq, ifasına görə deyil, mahnısına görə deyil, yalnız və yalnız Azərbaycanı təmsil etdiyinə görə.
Son olaraq bəzi “sənətçi”lərin və “züytutan”ların jurnalistlərə olan mənfi münasibətinə cavab olaraq qeyd edim ki, kimsə əlində disk tutur, kimisi şam, kimisi qələm, kimisi də əldə silah Vətənin keşiyində dayanır. Qələmin də bir silah olduğunu nəzərə alsaq qələm tutan hara, şam tutan hara? Bunların fərqi o qədər böyük və aydındır ki, müqayisə etməyinə belə dəyməz. ən azı ona görə ki, bəstəkar Aygün Səmədzadə demişkən, “Raskrutkası yaxşı olsa keçidən də ulduz eləmək olar”.

Xanlar Xoca

Oksana İzzətlə klipə çəkilir

Müğənni İzzət Bağırov yeni klip çəkdirir. Klipin rejissoru, tanınmış klipmeyker Nail Naiboğlunun show-biznes.az-a verdiyi məlumata görə, bu dəfə İzzətin "Dünya" adlı mahnısı ekranlaşdırılacaq. Bilgəh və Mərdəkan kəndlərində aparılacaq çəkilişlərdə müğənninin tərəf müqabili məşhur rəqqasə Oksana Rəsulova olacaq. N.Naiboğlu həmçinin bildirib ki, Türkiyənin VMC şirkəti ilə müqavilə imzaladığı üçün bu klip də Türkiyə klip bazarının formatlarına uyğun formada çəkiləcək. Qeyd edək ki, klipin süjeti məhəbbət alovunda yananve bir-birne həsrət qalan iki gəncin nakam sevgisindən ibarət olacaq.

Show-biznes.az

Dəqiq, qərəzsiz və vicdanlı, yaxud “Sizin məşuqəniz varmı?”

Bu ölkədə ən kasıb insanın da cibində ən azı bir mobil telefon, evində isə köhnə də olsa bir televizor mütləq var. Bu ölkədə ən kasıb insan da əlinə imkan düşən kimi mütləq bir “tarelka” antenn alıb eyvanına bərkidir ki, canını milli məzhəkə televiziyalarından qurtarsın. Vay o adamların halına ki, bir “tarelka” almağa da imkanı çatmır. O zaman məcburdur gic seriallara, əttökən verilişlərə, hər gün ekrandan evlərə soxulan, bəli məhz soxulan bəzi simasız aparıcılara baxsın, onların meymun kimi əl-qol atmasına, şit-şit gülüşlərinə, qəfildən çıxardıqları Tarzana bənzər əcaib səslərinə qulaq assın. Bizim də əlimizdən yazmaq gəlir, amma nə qədər yazırıq, başa salmağa, normal televiziya necə olmalıdır izah etməyə çalışırıqsa xeyri yoxdur, kor tutduğunu buraxmadığı kimi bunlar da “çevir tatı, vur tatı” elə hər gün eyni qaydada, eyni səviyyəsiz, gic və düşük mövzuları müzakirəyə çıxarırlar, biz tənqid etməkdən, bunlar isə tamaşaçının zəhləsini tökməkdən yorulmurlar. Amma əsas budur ki, tənqiddən nəticə çıxarmasalar da açıq-aşkar etiraz da etmirlər, yəni bir növ fikrimizin, yazdıqlarımızın həqiqiliyini qəbul etmiş olurlar. Bu özü də müsbətə doğru bir addım kimi sevindiricidir.

Ötənlərdə televiziya haqqında geniş bir yazı yazdım, fikirlərimlə razılaşanlar da oldu, razılaşmayanlar da. Amma razılaşmayanlar bilirsiz nəyə irad bildirirdilər? ANS-in “Günəbaxan” verilişi və onun özünü Turan İbrahimov kimi təqdim edən məlum aparıcısı haqqında çox yumşaq tənqidi fikirlər yazdığıma görə. Oxucu tamaşaçı kimi daha sərt və kəskin tənqid gözləyirmiş. Ona görə də, indi Turanın məlum “köynək qalmaqalı”na görə bir növ özümü günahkar bilirəm ki, əgər o vaxt oxucunun arzu etdiyi kimi yazsaydım bəlkə də Turan nəticə çıxarardı. Amma bu yandan da özümə təskinlik verirəm ki, Turan nəticə çıxaran olsaydı, məndən qabaq o qədər tənqidlər olub ki, onlardan nəticə çıxarardı. Yəqin nəticə çıxarmaq sərf eləmir, sərfəli olanı tez eləyirlər axı. ANS onsuz da həmişə özünə sərf edən açıqlama verir. Məsələn, həmişə adət-ənənədən, düzlükdən, haqq-ədalətdən, bir sözlə müsbət cəhətlərdən danışan, başqalarının gözündə tük axtaran Mirşahin Lent.az-a deyib ki, “Adətən aparıcı efirə çıxarkən, onun geyimi üzərində hansısa firmanın brendi olarsa, ona təbii ki, reaksiya göstəririk. Turan bu maykada çıxarkən əməkdaşlarımız elə biliblər ki, adi yazıdır, onu efirə buraxıblar. Sonra bizə mesajlar gəldi ki, bəs maykanın üzərində yazılanlara diqqət edin. Turan da belə izah etdi ki, siz yazının bu tərcüməsini yox, başqa tərcüməsini nəzərə alın, yəni yazının sonu türk dilinə “sevgilim ol”, “məşuqəm ol” kimi tərcümə olunur. Yəni, “fahişəm ol” söhbəti deyil.” Mirşahinin Azərbaycan dilini gözəl bildiyinə heç bir şübhəsi olmayan hər kəsi indi bir sual düşündürə bilər ki, siz niyə ifadəni Azərbaycan dilinə deyil, məhz türk dilinə tərcümə edirsiniz, əgər türk dili deyəndə yazdığımız və danışdığımız dili nəzərdə tutursunuzsa bu da Konstitusiyamıza uyğun deyil və ziddir, çünki Konstitusiyamızda yazılıb ki, Azərbaycanın dövlət dili Azərbaycan dilidir. Hətta Anadolu türkcəsinin özündə də məşuqənin özünə belə “sən mənim məşuqəmsən” demirlər və özünə hörmət edən heç bir qadın ona “məşuqə” deyə müraciət olunmasına dözməz. Deməli belə məlum olur ki, Turan əgər sinəsində “Gilan”, “Azərcell”, yaxud “Akkord” yazılmış bir köynəklə çıxsa ona dərhal reaksiya verilərdi ki, birdən reklam olar, amma sinəndə evdə gündəlik olaraq işlətdiyin hansı sözü istəyirsən yaz çıx, sənə deyən olmayacaq ki, axı xalqın qarşısına çıxırsan, bu televiziyaya kanalları dəyişərkən qadın da, uşaq da, ruhani də, bir sözlə hər kəs baxa bilər. Mənim bildiyim Azərbaycan dilində “məşuqə” gözəl söz deyil Amma kimin üçünsə bu yaxşı ifadədirsə o zaman “Sizin məşuqəniz varmı” soruşmaq olar, baxmayaraq ki, belə sualların cavabı gecə kimi qaranlıq qalacaq. Ümumiyyətlə ölkədə söz azadlığı olmasına baxmayaraq televiziyalar bundan peşəkarcasına istifadə edə bilmirlər. Məişət problemlərini primitiv qaydada, hətta rüsvayedici şəkildə müzakirəyə çıxarmaqdansa insanların sosial problemlərini işıqlandırmaq daha yaxşı olardı. Çünki elə dövlət orqanlarının özünə də maraqlı olar ki, onların yerlərdəki nümayəndələri, yerli şöbələri necə işləyir, vətəndaşlarla necə davranır. Əgər belə verilişlər olsa onda Prezident bölgələrə səfər edəndə hüququ pozulmuş vətəndaşın Dövlət başçısına şikayət məktubu təqdim etməsinə də ehtiyac qalmaz. Yoxsa ki, Elgizin mənasız cümə axşamı, Turanın “Günə baxan”ı ilə elə ancaq günə baxa-baxa qalmaq olar, amma gündəmə baxmaq, tamaşaçı sevgisi qazanmaq olmaz. Əgər məqsəd tamaşaçı sevgisi qazanmaq deyil, efir vaxtını doldurmaqdırsa o zaman belə də davam edin.

Televiziya qeybət yeri deyil, xalqın maarifçilik ocağı olmalıdır. ANS-in “Ağıl dəryası” verilişi daha maraqlıdır, nəinki Gülnarə Məmmədovanın təqdimatında “Sehrli çıraq” verilişi. Məncə Lider televiziyasının bu verilişi efirə buraxmaması Azərbaycan televiziya tarixində çox böyük xidmət, tamaşaçı zövqünə böyük diqqətin nümunəsidir. Gülnarənin yeri isə intellektual veriliş deyil, “Qonaqlıq”da soğan soymaq, Əlikram Bayramovun səsinin incə variantı ilə şit zarafatlar etməkdir. Azərbaycan tamaşaçısı axı dekorasiyaları darıxdırıcı olan, aparıcısı ortada fırlanıb özünü nümayiş etdirərək “Cin, Xuraman gözəldir, yoxsa mən?” deyən, əlini falçılar kimi boş qaba sürtüb “Cin, nə olar tamaşaçını sevindir” söyləyən “Sehrli çıraq” kimi verilişdən nə qazana bilər? Məncə heç nə. Ona görə də bir tamaşaçının az qala üç dəfə qalib olduğu bu verilişə daha çox kilolu insanlar tamaşa edir. Ümumiyyətlə, bu gün Azərbaycan teleməkanında “Ağıl dəryası istisna olmaqla demək olar ki, intellektual yarışma praqramı yox dərəcəsindədir. Fəqət “Ağıl dəryası”nın da vaxtı düzgün seçilməyib. Bazar günü istirahət günü olduğundan əksər insanlar həmin gün yuxudan çox gec dururlar, hansısa məktəbli lap tez qalxsa belə onun səhər tezdən saat 10-da birbaşa intellektual yarışma verilişini izləməsi istənilən müsbət nəticəni verə bilməz. Televiziya tamaşaçı ilə işləsə belə olmaz. “Ağıl dəryası” çox gözəl ideyadır və onun nə zaman efirə getməsinin daha münasib olduğunu öyrənmək üçün məhz məktəblərdə kiçik bir sorğu keçirmək lazımdır ki, qoy tamaşaçı özü məhsulu nə vaxt seyr etmək istədiyini seçsin. Sorğu keçirmək, marketinglə məşğul olmaq, tamaşaçının hansı verilişləri izləmək istədiyini öyrənmək, ondan sonra televiziya məhsulunu istehsal edib ortaya qoymaq lazımdır. Dünyanın nəinki qabaqcıl televiziyaları, hətta qonşu Türkiyənin “Ordu”, “Qaradəniz” və s. əyalət telekanallları da bu cür işləyirlər. Yoxsa kim nə istəsə, nə zaman istəsə efirə versə onda nəticə də bu günki kimi olar. Bu gün televiziyanın bir problemi də budur ki, telekanallarda dəqiq bir iş bölgüsü yoxdur. Bu günlərdə “Xəzər tv”-nin xəbər aparıcılarından birini əlində mikrofon hansısa qonağa aeroportda sual verən gördüm. Azərbaycanda bütün telekanallarda belədir. Moderator xəbərin təqdimatını edir və izləyəndə görürsən ki, yenə də elə həmin adam danışır. Bu təcrübə ancaq Azərbaycana xasdır ki, xəbər aparan həm də reportyorluq eləsin. Əslində isə televiziyada hər kəsin öz yeri, öz işi olmalıdır. Əgər aparıcı həm prodüsserlik, həm reportyorluq edib, həm də montaj işinə baxacaq, sonda da xəbər moderatorluğu edəcəksə onda təbii ki, yüksək keyfiyyətdən danışmağa dəyməz. Televiziyada adi müxbir də “Brabus”da, “BMW” motosilklində işə gedib-gəlsə, avtobusda, metroda basa-basa düşməsə, ayaqqabısının tapdalanıb eybəcər vəziyyətə düşəcəyindən narahat olub kefi korlanmasa efirə də yüksək əhval ruhiyyə ilə çıxar, tamaşaçıya da müsbət enerji ötürər.

“Ay Zaur”, “Yağ kimi, “Qonaqlıq”, “El içində”, “İncə maraqlar” və s bu tip duzsuz verilişlər tamaşaçıya yaxşı heç nə aşılamır, əksinə onun zövqünü, əsəblərini korlayır, beynini yorur. “El içində” bu gün artıq elə bir nöqtəyə çatıb ki, onunla “Yağ kimi” arasında heç bir fərq qalmayıb. “Ay Zaur” isə artıq veriliş deyil, əttökən qeybət yığnağıdır. Təsadüfən belə verilişlərə baxanda yadıma Çin, Koreya istehsalı olan avtomobillərə olan münasibətim düşür. Həmişə sabun qabına bənzəyən bu avtomobillərə baxanda düşünürəm ki, görəsən bunları istehsal edəndə özləri əvvəlcə baxmır ki, bunun keyfiyyəti bir yana dursun, gözəlliyi də yoxdur? İndi eyni sualı bu televiziyalara da ünvanlamaq olar ki, balam, siz bu qeybət proqramlarınızın video yazısına özünüz heç olmasa bir dəfə baxmısınızmı? Baxın, onda özünüz deyə bilmədiyimiz daha çox nöqsanları hiss edəcəksiniz. Amma buna ümid azdır. Vaxt vardı “Elmlər Akademiyası” metrosundan Şəhidlər Xiyabanı istiqamətində hərəkət edən avtobusların konduktorları “Texniki Universitet, Space Tv, Əzizbəyov heykəli” qışqırırdılar, amma xeyli vaxtdır ki, “Texniki Universitet, kinostudiya, Əzizbəyov heykəli” qışqırırlar. Məncə televiziyanın rəhbərliyi ictimai nəqliyyatdan istifadə etmədiyindən bu nüansdan xəbərsizdir, yoxsa nəzərə alıb bir-iki keyfiyyətli müəllif proqramının hazırlanmasına imkan yaradardı. Səhərin gözü açılmamış insanları üstü boş stolların ətrafına toplayıb onlara fonoqramlı konsert verən “Hər səhər”, maraqsız söhbətlərlə yadda qalan “Kiçik Qala” kimi verilişlərdənsə Mehriban Ələkbərzadənin Azərbaycan tarixinin əyani öyrədilməsinə yönəlik müəllif proqramı, yaxud siyasətdən uzaq, daha çox publisistik veriliş kimi tanınan “Gecə kanalı”nın efirə getməsi daha yaxşı olardı.

İndi kimlərsə özlərinə haqq qazandırmaq üçün müxtəlif bəhanələr gətirəcək, bizlik deyil deyəcəklər. Amma az-çox dünyagörüşü olan hər kəs bilir ki, əgər telekanal rəhbərləri istəsələr siyasətdən kənar o qədər maraqlı verilişlər təqdim edə bilərlər ki... Təbii ki, əgər istəsələr. Televiziyada indi də aparıcı olan tanışlarımdan biri danışır ki, “bir dəfə verilişin ortasında redaktor qulağıma dedi ki, bəs “zamokun açıqdır, reklam elan elə, çıx qırağa bağla”, ondan sonra həyəcan məni boğdu ki, yəqin indi məni ya danlayacaq, ya da işdən atacaqlar, amma əksinə oldu, bundan sonra daha diqqətli olacağımı bildirəndə dedilər ki, “narahat olma, deməli veriliş baxılan verilişdir ki, tamaşaçı zamoka da diqqət yetirir”. Məncə bu teleməkanın hansı vəziyyətdə olduğunu təsvir etmək üçün kifayətdir. Sonra da deyirlər ki, tamaşaçının dəqiq, qərəzsiz və vicdanlı olmasını arzu edirik. Cənablar, tamaşaçının dəqiq, qərəzsiz və vicdanlı olmasını arzu etmək yox, ona dəqiq, qərəzsiz və vicdanlı məhsul təqdim etmək lazımdır. Zatən tamaşaçı istehlakçı olduğu üçün həmişə haqlıdır, elə deyilmi?

Xanlar Xoca

İsrail "Eurovision"da liderlik edir

İsrailin "Eurovision" mahnı müsabiqəsində qalib olmaq şansı yüksək qiymətləndirilir.

Britaniyanın William Hill bukmeker kontorunda İsrail Harel Skaatın ifa etdiyi "Milim" "("Söz") mahnısının qalib gələcəyinə inananların say çoxluğuna görə liderlik edir. Esctoday.com saytının verdiyi məlumata görə, ikinci yerdə Azərbaycan təmsilçisi Səfurə Əlizadənin "Drip drop" mahnısı qərar tutub.

5/1 Israil

11/2 Azərbaycan

6/1 Danimarka

15/2 Norveç

10/1 Xorvatiya

12/1 Yunanıstan, Ermənistan və İsveç

14/1 Almaniya

20/1 Belçika

25/1 Ukrayna

33/1 Slovakiya, Islandiya, Böyük Britaniya, Irlandiya və Türkiyə

40/1 Moldova, İspaniya və Rumıniya

50/1 Rusiia, Malta, Lithuania, Kipr və Gürcüstan

66/1 Bosnia-Herzegovina, Estoniya, Albaniya və Serbiya

80/1 Finlandiya və İsveçrə

100/1 Latviya, Belarus, Portuqaliya, Fransa, Bolqarıstan və Niderland

150/1 Sloveniya

200/1 Macedoniya və Polşa