Toy korrupsiyasına son qoyulacaqmı?

Bu yaxınlarda bir məsələ ilə bağlı yüksək səviyyəli məmurlardan birinin mobil telefonuna zəng vurmalı oldum. Halbuki kifayət qədər məşğul biri olduğundan telefona köməkçisinin cavab verəcəyini ehtimal edirdim. Amma əksinə oldu. Səbr və nəzakətlə dinlədi,hələ üstəlik bir neçə xoş söz də dedi. Amma təxminən iki həftə əvvəl özünü “ulduz” sayan, lakin heç qapı dalında saxlanmağa da layiq olmayan bir müğənniyə zəng edəndə başqa cür olmuşdu. Deməli mən müğənninin nömrəsini yığanda qadın səsi əvəzinə cılız oğlan səsi eşitdim. “Bu filankəsin nömrəsidir”soruşanda təsdiqləyici cavab aldım,”bəs sən onun nəyisən” sualına cavab isə belə oldu ki, “mən məsələn Xəyal xanımın prodüsserinin köməkçisiyəm”. İndi vəziyyətə baxın. Məmur telefona özü cavab verir, adına min cür söz qoşulan bir səyyar küçə müğənnisinin isə prodüsserinin də öz köməkçisi var. Bunun bir adı var korrupsiya. Bu gün Azərbaycanda ən böyük korrupsiya şou-biznes, əyləncə sahəsindədir. Bu biznesdə isə qara pullar dövr edir.

Elə bu ötən günlərdə Milli Məclisin üzvü Musa Quliyev haqlı olaraq bildirdi ki,"Dünyanın heç bir yerində Azərbaycandakı qədər şadlıq evi yoxdur. Heç bir yerdə toya bu qədər adam dəvət etmirlər. Bir adam nə qədər yemək yeyə bilər? Toylarda süfrəyə 20-30 çeşiddə xörək düzürlər. Onların 80 faizi isə elə stolda qalır və əl vurulmamış bu xörəklər növbəti toyun süfrəsini "bəzəməli" olur". M.Quliyevin sözlərinə görə, toylar korrupsiya mənbəyinə çevrilib: "Vergilər Nazirliyi bu işlə ciddi məşğul olmalıdır. Belə də şey olar? Bir toyda müğənniyə 10 min və ya 15 min dollar pul vermək olar? Bizim toylarda adam səs-küydən sadəcə dəli olur". Bəli doğrudan da toylar əsl korrupsiya mənbəyinə, bir çox toy müğənniləri isə korrupsionerlərə çevriliblər. Ödədikləri vergilər qəpik quruş olsa da, bir-birinə ad günlərində, əlamətdar günlərdə ya ev, ya əntiq qızıl-zinət əşyaları, ya da da bahalı avtomobil hədiyyə edirlər. Ən qəribəsi də budur ki, hansısa şirkət məsələn gəlirlərini gizlətmək üçün müxtəlif yollara əl atıb vergidən yayınmağa çalışsa da istintaq nəticəsində sonradan həqiqət ortaya çıxır, cərimələnir, qapadılır, amma bu müğənnilər heç kimdən çəkinmədən açıq-aşkar deyirlər ki, “Allaha şükür yaxşı qazanırıq, toylarımız boldur,böhran bizə təsir etməyib”. Niyə həmin müğənnilərin də çox qazanıb az vergi ödəməsi araşdırma mövzusu olmur? Niyə həmin toy müğənnilərinin bəziləri əsgərlər qarşısında pulsuz çıxış etməyə can verir görəsən? Səməd Səmədov yaşadığı,çörəyini yeyib, suyunu içdiyi torpağın himninin müəlliflərini bilmir,amma Telman İsmayılovun məclislərinə dəvət olunduğunu, ondan avtomobil hədiyyə aldığını fəxrlə deyir. Hamı yaxşı bilir Səmədin Telman İsmayılovun tədbirində yeri hardadır. Mən şəxsən həmin verilişə baxmamışdım, baxanda özümü təhqir olunmuş hesab etdim ki, özünə sənətkar deyən sıradan bir müğənni Əhməd Cavadın sözlərini,Üzeyir Hacıbəyovun musiqisini tanımır. El arasında “yaxşı oğlan” deyilən bir məfhum var. Mənim fikrimcə o müğənni “yaxşı oğlan” sayıla bilər ki, hansısa məclisdə fonoqram oxuması ilə deyil, Murovda,Naxçıvanda buzda,şaxtada düşmənlə üz-üzə dayanan əsgərlərin qarşısında oxuması, onlara mənəvi dəstək verməsi ilə öyünə bilsin. Yoxsa Bakı və aran rayonlarında ona-buna yaltaqlana-yaltaqlana mahnı sözlərini ayrı-ayrı vəzifə sahiblərinə görə dəyişməklə, şabaş yığmaqla oğlan olmaq olar, “yaxşı oğlan” olmaq isə mümkün deyil. Murovda əsgər və zabitlər qarşısında oxumayan müğənniyə mən “yaxşı oğlan” deyə bilmirəm. Elə bəzi məmurlara, iş adamlarına VİP xidmət göstərən əksər qadın müğənnilər də ayda bir dəfə hərbi hissələrə getsələr üzüklərinin qaşı düşməz, düşsə də eybi yox, təki “sponsor”ların hədiyyə etdiyi o üzüklər Azərbaycan əsgərinin çəkməsinin altına düşsün.

Bu yaxınlarda bir siyahı ilə tanış oldum. Müğənnilərin toy qiymətləri idi. Ən ucuz qiymətə bütöv toy aparan İlqar Sail olsa da, onun da qiyməti od tutub yanırdı-2500 manat. Natəvan Həbibova adlı biri isə toyda yarım saatlıq çıxışa görə 2500 manat alırmış. Biləcəridən o tərəfdə kimsənin tanımadığı müğənnilərə yarım saata 2500 manat nədir, heç 50 qəpik də vermək olmaz,günah olar. Amma verənlər var. Müxtəlif idarələrdə müxtəlif adlar altında “yuxarılar”ın xəbəri olmadan yığılan pullar yarım saatlıq oxuyanlara, bir gündə fonoqramla 5 toyu yola verənlərin cibinə gedir. Adi bir məktəb direktoru, yaxud su idarəsinin rəisi övladına toy edəndə bir də görürsən müğənnilər oxumaq üçün növbəyə elə düzülüb ki, elə bil təqaüdçülər bankomatın qarşısında növbə tutub. Halbuki televiziyalarda şou verilişlər dayandırılsa mərc gələrəm ki, bir həftədən sonra özünə ulduz deyən müğənnilərin bircəciyi də heç kimin yadına düşməz. Onları ulduz qayıran televiziyalar və onların bozbaş verilişləri,bozbaş aparıcılarıdır. “Yağ kimi”,”Ay Zaur” kimi əttökən, mənasız verilişlərdir marqarin müğənniləri kərə yağı kimi xalqa sırıyan. Qiymətlərə gəldikdə isə təbii ki, real toy qiymətlərinin siyahıdakından daha çox olması istisna edilə bilməz. İndi qoy o müğənnilər ödədikləri vergilərin də məbləğini açıqlasınlar. Başımla cavabdehəm ki, əgər ödədikləri vergilərin məbləğini açıqlasalar elə bir gülməli vəziyyət yaranar ki, “Bu şəhərdə” və “Parni iz Baku” da onun yanında yalan olar güldürməkdə. Sonra da dövlətdən fəxri ad,Prezident təqaüdü, nə bilim ev, imtiyaz istəyirlər. Məscidin qapısı açıq olanda nə olar, adamın bəs abır həyasına nə gəlib. Bu xalqın bir qismi hələ də ehtiyac içində yaşayır,Telman Adıgözəlov kimi Namuslu İnsan ehtiyac içində vəfat etdi, Xanım Qafarova kimi sənətkar qarajda yaşayır, dindirməsələr demir ehtiyacım var, amma bəziləri arsız-arsız lütlənib qazanmağı bir yana, hələ dövlətdən də nəsə umur. Halbuki təbii fəlakət baş verəndə də dövlət hər şeyi öz gücü ilə edir, belə vəziyyətdə bəs niyə o od tutub yanan qiymətlərlə toy aparan, amma danışanda vətənpərvərlikdən danışanlar bir təşəbbüslə çıxış etmir, soydaşlarına maddi yardım etmirlər. Evini sel aparanın nəyinə lazımdır axı onun qarşısında kiminsə saxladığı müğənnicik fonoqram oxusun, təbii fəlakətdən əziyyət çəkənə konsert lazım deyil, inək,qoyun,keçi alıb vermək lazımdır. Hələ eşitməmişəm ki, Azərbaycanda hansısa müğənni bir uşaq evini,məktəbi öz himayəsinə götürsün. Bütün dünyada tanınmış sənət adamları hətta həbxanalara yardım edirlər, Bakıda da qadın həbsxanası var, nə olardı ki, həmin qadın müğənnilər həbsxanada yatan həmcinslərinə bir mənəvi dəstək olsunlar, onların islah olunmasına, həbsdən azad olandan sonra yenidən bu cəmiyyətə qayıda bilmələrinə bir inam oyatsınlar? Vəzifə və şirkət sahiblərinin qarşısında nə qədər əzilib büzülmək, açıq-saçıq, silikon əndam nümayiş etdirmək olar axı?! Bəsdir də, yetər!!!

Elə istedadlı bəstəkarlarımız var ki, xaricə bir müsabiqəyə getməyə adicə bilet almağa pul tapmır, ona dəstək verən olmur, amma lüt bir müğənni burdan hansısa rayona konsert vermək üçün gedəndə o qədər sponsor tapılır ki, gəl görəsən. Hamı oxuyan olub indi. Yerindən duran ya bəstəkardır, ya da müğənni. Eləsi də var ki, həm sözü, həm musiqini yazır, bu azmış kimi hələ durub klipi də özü çəkir. "Universal əsgər" filmini görmüşdük, ancaq universal müğənni Bakıda qarşımıza çıxıb. İndki kliplərin də səviyyəsi məlumdur da, ya maşınlar, ya da telefonlar reklam olunur, bir tərəfdə oğlan durur, bir tərəfdə də qız, ya ayrılırlar, ya da qucaqlaşıb öpüşürlər. Bu da olur rejissorluq sənəti. Klip də deyilənə görə, on min manatdan aşağı qiymətə çəkilmir, çəkilsə gərək müğənni heykəl kimi dayana dənizkənarı bulvarda yalandan ağzını açıb yuma, bu da olsun 5 min manatlıq klip. Yaxşı bəs niyə bizim bu klip çəkənlər və klip çəkdirənlər ödədikləri vergiləri ictimaiyyətə açıqlamırlar? Az qala öz yataq otaqlarını, alt paltarlarını da göstərməkdən utanmayanlar əgər ödəyirlərsə ödədikləri verginin məbləğini açıqlamaqdan niyə utanırlar görəsən? Yəqin ona görə ki, haqqında danışdığım siyahıdakı toy qiymətləri ilə vergi bəyannamələrində göstərilən məbləğ heç cür üst-üstə düşmür. Vergilər Nazirliyi ticarət və s. obyektlərin vergidən yayınmasının qarşısını almaq üçün post terminallar quraşdırmağa hazırlaşır, hətta yanacaq doldurma məntəqələrində çeki müştəriyə zorla verirlər ki, “götürün, yoxsa benzin vurmarıq maşına”, indi hər toy müğənnisinə də yaxşı olar ki, bir kassa aparatı verilsin, ya da bütün şadlıq evlərində Vergilər Nazirliyi tərəfindən dəqiq nəzarət etmək üçün kameralar quraşdırılsın ki, heç bir müğənni və şadlıq evi vergidən yayınmasın. Axı bu ədalətli deyil iri şirkətlərdə, holdinqlərdə səyyar, kameral vergi yoxlamaları, audit yoxlaması həyata keçirilsin, amma böyük bir çalıb oxuyanlar zümrəsi “sponsor”ların sayəsində hər cür yoxlamadan kənarda qalsın və sonra da efirdən çıxıb xalqla,ziyalılarla minnət dilində danışsın. Mən şəxsən bununla razılaşa bimirəm və ona görə də bu mövzunu diqqətdə saxlamağa çalışacam.

Xanlar Xoca